نان به عنوان غذای اصلی در میز ایرانیان، می‌تواند بسته به نحوه انتخاب و مصرف، یا حامی سلامتی باشد یا زمینه‌ساز بیماری‌های مزمن. دکتر خدابخشی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمان، در گفتگو با خبرگزاری ایسنا، ویژگی‌های نان سالم را تشریح و هشدارهای لازم را بیان کرده است.
ویژگی‌های اصلی نان سالم
۱. استفاده از آردهای سبوس‌دار (آرد کامل)
نخستین و مهم‌ترین معیار نان سالم، استفاده از آردهای سبوس‌دار است. سبوس منبع غنی فیبر غذایی بوده و این فیبرها با افزایش رشد باکتری‌های مفید در دستگاه گوارش، به دفع مواد سرطان‌زا کمک کرده و جذب چربی در بدن را کاهش می‌دهند. مصرف نان‌های سبوس‌دار نه تنها خطر ابتلا به سرطان‌های دستگاه گوارش را پایین می‌آورد، بلکه با کنترل چربی خون، نقش مؤثری در پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی ایفا می‌کند.
🔗 بیشتر بخوانید: خطرات مصرف بیشتر از حد ویتامین دی را بشناسید_کویر دانش
علاوه بر این، نان‌های سبوس‌دار شاخص گلیسمی پایین‌تری دارند، بنابراین قند خون را به شدت بالا نمی‌برند و می‌توانند در پیشگیری از دیابت نوع ۲ موثر واقع شوند. وجود املاحی نظیر روی، آهن و منیزیم در آرد کامل، نیز سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند.
۲. استفاده از مخمر طبیعی به جای جوش‌شیرین
ویژگی دوم نان سالم، بهره‌گیری از مخمر طبیعی (مایه) در تهیه خمیر به جای جوش‌شیرین است. جوش‌شیرین مانع جذب مواد معدنی در بدن شده و می‌تواند باعث بروز مشکلات گوارشی گردد.
🔗 بیشتر بخوانید: کشف تازه در درمان آلزایمر با دارویی مبتنی بر نانوذرات ساخته شده در ایران_کویر دانش
۳. عدم وجود قسمت‌های سوخته
سومین ویژگی حیاتی، عدم وجود تکه‌های سوخته در نان است. بخش‌های سوخته حاوی سم خطرناک آکریلامید هستند که تجمع طولانی‌مدت آن در بدن، احتمال ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهد.
نکات مهم در مصرف و نگهداری نان
- دانه‌های اضافه شده: در مورد نان‌هایی حاوی دانه‌هایی مانند کنجد، باید از تازه بودن و عدم کپک‌زدگی آن‌ها اطمینان حاصل کرد.
- تقویت ارزش غذایی: برای بهبود کیفیت تغذیه‌ای نان، می‌توان از عصاره برگ بامبو یا عصاره رزماری در خمیر استفاده کرد.
- نگهداری صحیح: از قرار دادن نان داغ در کیسه‌های پلاستیکی خودداری کنید، چرا که بخار نان داغ باعث آزادسازی مواد زیان‌آور از پلاستیک می‌شود.
محدودیت در مصرف: حتی نان سالم هم نباید بیش از حد خورده شود
دکتر خدابخشی تأکید می‌کند که گرچه نان‌های سبوس‌دار سالم‌ترند، اما مصرف بیش از حد نان توصیه نمی‌شود. نان منبع اصلی کربوهیدرات است و در صورت مصرف بیش از اندازه، به چربی تبدیل شده و می‌تواند منجر به چاقی، کبد چرب و دیابت نوع ۲ گردد.
بهترین گزینه‌ها کدامند؟
این متخصص تغذیه، نان جو، سنگک و نان گندم کامل را بهترین گزینه‌های مصرفی معرفی می‌کند و نتیجه می‌گیرد: اگر نان را به درستی انتخاب کنیم، همین غذای ساده می‌تواند ستون فقرات سلامتی ما باشد.
