مقایسه مرگومیر آلودگی هوا یا تصادفات رانندگی؛ کدام خطر بزرگتر است؟, در میان افکار عمومی و رسانهها، ناکارآمدی خودروها و آمار فاجعهبار تصادفات جادهای همواره اولویت خبری داشته است. با این حال، دادههای رسمی سال ۱۴۰۲ تصویری وحشتناکتر را آشکار میکنند تعداد قربانیان ناشی از آلودگی هوا، بیش از دو برابر قربانیان تصادفات رانندگی بوده است.
آمارهای تلخ سال ۱۴۰۲؛ بحرانی که در سایه میماند به بیان وزیر بهداشت، در سال ۱۴۰۲ حدود ۵۰ هزار نفر جان خود را از دست دادهاند که مستقیماً ناشی از آلودگی هوا بوده است.
با وجود این ابعاد، چرا بحثهای امنیتی خودروها و تصادفات همچنان اولویت اول رسانهای باقی مانده و قتل عام نهان آلودگی کمتر مورد پردازش جدی قرار میگیرد؟ آلودگی هوا؛ بمب ساعتی برای سلامت عمومی آلودگی هوا بهطور خاص در کلانشهرها نظیر تهران، یکی از چالشهای بنیادین بهداشتی محسوب میشود.
ت (WHO) نیز سالانه بیش از ۸ میلیون مرگ در سطح جهان را ناشی از این عامل میداند.
از سرطان ریه و اختلالات قلبی تا سکته مغزی، طیف وسیعی از بیماریهای مزمن ریشه در تنفس هوای آلوده دارد. خودروهای داخلی؛ قاتل دوگانه در خیابانها یکی از قطبهای اصلی آلودگی شهری، ناوگان وسیع خودروهای داخلی با کیفیت پایین و مصرف سوخت بالا است. گزارشهای سازمان محیط زیست ایران میکنند که وسایل نقلیه، بهویژه خودروهای فرسوده و ناستاندارد، نزدیک به ۷۰ درصد آلودگی کلانشهرها را تولید میکنند.
این خودروها با انتشار گازهای سمی مانند مونوکسید کربن، دیاکسید نیتروژن و ذرات معلق، مستقیماً سلامت شهروندان را تهدید میکنند. مطالعات اثبات کردهاند که هر واحد افزایش در غلظت ذرات معلق، خطر مرگ ناشی از بیماریهای قلبی و تنفسی را بهشدت بالا میبرد. ناامنی ساختاری و مصرف سوخت خارج از استاندارد مسئله فراتر از کیفیت ساخت بدنه خودروها میرود.
مقامات ارشد مانند وزیر صمت سابق و رییس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم، اعتراف کردهاند که مصرف سوخت برخی خودروهای داخلی تا ۵ برابر استاندارد جهانی است. در حالی که êuپ الثروه ۴ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر است، واقعیت ۱۰ تا ۱۲ لیتر میباشد. افزایش دوره معاینه فنی از یک سال به چهار سال، بهانه شده تا خودروسازان از گارانتی کاتالیزورها — که پس از یک سال کارایی از دست میدهند — معاف بمانند.
این تصمیم، مستقیماً در افزایش’گی و در نتیجه مرگهای پیشسالانه موثر بوده است. نتیجهگیری ضرورت تغییر اولویت در سیاستگذاری ایران درگیر دو بحران موازی است تصادفات جادهای و آلودگی هوا. اما آمارها ثبات میکنند که آلودگی هوا، قاتل سرپا و بیصدای بزرگتری است. خودروی داخلی با دو ویژگی کمایمنی و الودهکننده، در مرکز هر دو بحران قرار دارد.
راهکار الوحید، اصلاحات بنیادی در سیاستهای حملونقل، ارتقای اجباری استنداردهای زیستمحیطی و امنیتی خودروها، و بازگرداندن معاینه فنی سالانه به عنوان راهکاری فوری برای کاهش گسترش مرگومیر است.
