نشانه‌های هشداردهنده‌ای که می‌گوید به بیماری‌های نهان قلبی مبتلا هستید

به نقل از بهداشت نیوز بیماری‌های قلبی، اکنون عامل اولیه‌ی مرگ‌ومیر در کل جهان است اما برخی از این بیماری‌ها با تحول روشی زندگیقابل پیشگیری می باشند. بیماری‌های قلبی ـ عروقی در تاثییر تنگی، انسداد یا سخت شدن رگ‌های خونی تشکیل می‌بشود و از رسیدن خون کافی به قلب، مغز یا دیگر تکه‌های بدن ممانعت می‌کند.

سالانه بیشتر از ۲۵ هزار کودک با این نوع نواقص به دنیا می‌آیند. در برخی این نوع بیماری خفیف نمود می‌کند و در برخی بلافاصله بعد از تولد نیازمند جراحی است. تا این مدت پزشکان و محققین نتوانسته‌اند علت مهم ابراز این عوارض را بیابند اما اعتقاد دارند که عوامل ژنتیکی و محیطی تأثیر تعداد بسیاری روی نقص مادرزادی قلب دارد. برخی از پژوهش‌ها مشخص می کند که ابتلای مادر به سرخچه و تعداد بسیاری از بیماری‌های ویروسی دیگر امکان پذیر در شکل‌گیری بیماری مؤثر باشد.

دور از جان، حواس‌تان باشد احتمالا برای شما هم اتفاق بیافتد! امکان پذیر تا وقتی که شما به یک دعوا‌ی قلبی، سکته‌ی مغزی یا نارسایی قلبی دچار نشده‌اید، علائم بیماری‌های قلبی ـ عروقی تشخیص داده نشود. بعضی اوقات اوقات بیماری‌های قلبی ـ عروقی را می‌توان به‌سادگی با معاینه‌ی معمولی تشخیص داد؛ اما نداشتن علائم خاص در این بیماری، ما را از وجود آن غافل می‌کند. متأسفانه آمارهای رسمی وزارت بهداشت ایران مشخص می کند که سپس از تصادفات، باالاترین آمار مرگ‌ومیر در سرزمین ما سکته‌های قلبی است. بر همین مبنا به سراغ دکتر ریاض غیرتمند(متخصص قلب‌وعروق) رفتیم. در این گزارش او درمورد‌ی بیماری‌های نهان قلب سخن بگویید می‌کند.

افراد جامعه دچار بیماری‌های تعداد بسیاری می باشند، اما امکان پذیر اهمیتی به علائم آن بیماری ندهند. در رابطه بیماری‌های نهان قلبی چه علائمی وجود دارد تا بتوان از رخدادهای مرگ‌آور آینده جلوگیری کرد؟

در روزگار ما بیماری‌های تعداد بسیاری در کمین افراد جامعه است اما یکی از با اهمیت ترین آن‌ها بیماری‌های خاموشی است که فراگیر شده و در بین مردم و متخصصان اهمیت زیاد بسیاری پیداکرده است. یکی از آن‌ها، بیماری‌های نهان قلبی است. فردی را فکر کنید که دچار تنگی عروق یا نارسایی قلبی است؛ او تا وقتی که آزمایش‌های ملزوم را انجام ندهد یادچار مشکل نشود، فهمید بیماری‌اش نخواهد شد؛ چون در برخی نارسایی‌های قلبی، علامتی وجود ندارد.

چطور امکان پذیر برخی از بیماری‌های قلبی هیچ علامت بالینی نداشته باشد و ‌یک‌باره ابراز اشکار کند؟

این‌گونه از مشکلات مشخصه‌های ظاهری خاصی ندارد اما فرد می‌تواند با مراجعه به پزشک متخصص مشکلات قلبی خود را بازدید کند و گر نه این عارضه امکان پذیر یک‌باره تبدیل حادثه‌ای مرگ‌آور بشود؛ اما می‌توان او گفت که افزایش سن یا ابتلا به دیابت، خطر ابراز برخی از بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد.

چطور امکان پذیر در برخی از افراد مبتلا، این مشکل نمود اشکار کند و در برخی دیگر تا آخر عمر، تبدیل حادثه نشود؟

زیاد ساده این اتفاق رخ می‌دهد. بعضی اوقات فرد به‌طور ناخودآگاه، با بیماری‌اش انطباق می‌یابد. به این صورت که فعالیت‌های بدن خود را کنترل می‌کند. فردی را فکر کنید که نارسایی قلبی دارد: او به‌طور ناخودآگاه از شدت فعالیتش می‌کاهد و بالطبع، فهمید تنگی‌نفس خود نمی‌بشود. قلب بدون این که بخواهد، بدن را با خود تطبیق می‌دهد و وقتی ‌که بیمار تحت بازدید‌های پزشکی قرار می‌گیرد، نارسایی قلبی‌اش اشکار می‌بشود؛ اگر از همین آدم سوال کنید که آیا تنگی نفس دارد یا خیر، جواب می‌دهد که هیچ مشکلی ندارد! چون خود را با آن شرایط تطبیق داده است.

گفتیم که این بیماری دچار علامت خاصی نیست و در ظاهر، فرد کاملاً سالم است؛ به این علت چطور می‌توان به بیماری‌های نهان قلبی پی برد؟

درست است که این بیماری نهان است، اما آزمون‌هایی هست که با انجام آن، می‌توان به مشکل پی برد. اکنون برخی از تست‌های ورزشی می‌تواند وجود برخی از این بیماری‌هارا (همانند تنگی دریچه‌ی میترال یا تنگی دریچه‌ی آئورت) اشکار کند؛ اما شناخت نواقصی همانند بیماری‌های مادرزادی قلبی یا نقص دیواره بین دو دهلیز با تست ورزشی ممکن نیست و باید اکو انجام بشود.

امروزه راه حلهای تعداد بسیاری برای تشخیص این عارضه وجود دارد. شما به افرادی که دلواپس سلامتی خود می باشند چه پیشنهاد‌ای دارید؟

برای پیشگیری از مشکلات نهان قلبی، طبق معمولً دو رویکرد وجود دارد: رویکرد فردی و رویکرد اجتماعی. در رویکرد فردی، فردی که دلواپس سلامتی خود است به مراکز درمانی مراجعه می‌کند و می‌خواهد بداند که بدنش با مشکلی روبه رو است یا خیر، پزشک متخصص به او پشتیبانی می‌کند تا تشویش ناشی از گمان نارسایی افت یابد چون امروزه جوان‌مرگی نسبت به قبل زیاد تر شده است و پزشک حساسیت اختصاصی‌ای برای شناخت مشکل حاضر و برسی مقدار آن دارد؛ بر این مبنا پزشک متخصص با پرسیدن برخی سؤالات فهمید می‌بشود فرد دچار مشکل است یا خیر.

پزشک متخصص دقت دارد که سن ناراحتی قلبی زودرس برای زنان زیر ۵۰ سال و برای مردان زیر ۴۰ سال است. بر این مبنا با دقت به جواب‌های فرد، در رابطه شرایط حاضر تصمیم‌گیری می‌بشود. ضمنا پزشک با بازدید علائم حیاتی، معاینه‌ی شکم (برای بازدید سرخرگ‌های حیاتی و گرفتن نبض‌های محیطی مراجعه‌کننده) و سرانجام بازدید ضربان قلب او فهمید مشکلات قلبی احتمالی خواهد شد.

فکر کنیم که فردی به متخصص مراجعه می‌کند و بعد از معاینه، پزشک فهمید ناراحتی قلبی فرد می‌بشود؛ در این مرحله چه باید کرد؟

اگر ریسک بیماری قلبی عروقی برای فرد قابل‌دقت باشد؛ علاوه بر کنترل فاکتورهای خطر، ملزوم است که عمل های فرد دیگر صورت گیرد. هر پزشک در روبه رو با مراجعه‌کننده، ابتدا برای اشکار شدن مقدار خطر ابراز حوادث قلبی ـ عروقی برسی مشخصی انجام می‌دهد که گفتن‌کننده‌ی مقدار گمان وقوع حادثه‌ی قلبی در ۱۰ سال آینده است. اگر گمان خطر قلبی کمتر از ۱۰ درصد باشد، وجود مشکلات آتی برای آن فرد، کم‌خطر گفتن می‌بشود. اگر گمان ریسک ناراحتی قلبی بین ۱۰ تا ۲۰ درصد باشد مقدار گمان ابتلا به مشکل قلبی متوسط است و اگر بیشتر از ۲۰ درصد گمان ریسک ناراحتی قلبی وجود داشته باشد وجود آن عارضه برای فرد، پرخطر است. افرادی که بازدید خطر برای آن‌ها بین ۱۰ تا ۲۰ درصد باشد باید تست‌های ورزشی بدهند تا اشکار بشود آیا واقعاً در خطرندیا نه؟ ولی اگر بیشتر از ۲۰ درصد باشد، درمان آنان همانند فردی است که مبتلا به بیماری قلبی باشد.

گفتید که سن ناراحتی قلبی زودرس در زنان زیر ۵۰ سال است و در مردان، زیر ۴۰. چرا؟

خانم‌ها هورمون‌های محافظت‌کننده دارند، به این علت کمتر دچار تنگی عروق خواهد شد اما سپس از سن یائسگی، اوضاع فرق می‌کند و ابراز مشکلات قلبی ـ عروقی شایع است. اگر خانمی زیر سن یائسگی دچار دعوا‌ی قلبی بشود، یعنی: اطرافیان درجه‌ی یک او در معرض خطر بیماری قلبی می باشند و باید به پزشک متخصص مراجعه کنند.

آیا مرگ‌های ناگهانی ناشی از بیماری قلبی افزایش داشته؟

متأسفانه بله. تعداد بسیاری از مرگ‌های ناگهانی در سنین ۳۰-۴۰ سالگی در سرزمین ما رخ می‌دهد اما هر فردی برای آن توجیهی می‌آورد؛ عده‌ای می‌گویند به علت مصرف موادمخدر و از این قبیل این اتفاق رخ داده است! یا آن‌که سن اغاز بیماری قلبی در سرزمین افت یافته اما پژوهش دقیقی در این عرصه انجام نگرفته است؛ فقط امسال در سرزمین انگلستان پژوهشی صورت گرفته نسبتا دقیق است و به آن استناد می‌کنم. نتایج این پژوهش مشخص می کند که افراد سیگاری ۱۱ سال سریعتر از بقیه دچار مشکلات قلبی و عروقی خواهند شد. عامل مهم مرگ‌ومیر در سال‌های تازه مصرف سیگار بوده است. بر این مبنا باید متولیان امر و رسانه‌ها در رابطه افت مصرف سیگار برنامه‌ای اشکار داشته باشند. متاسفانه علی رغم فعالیت‌های ضد دخانی، باز هم ناظر افزایش مصرف سیگار هستیم.

افتادگی دریچه‌ی میترال جزو یکی از بیماری‌های نهان قلبی به حساب می اید. چه راهکارهایی برای درمان این نارسایی هست؟

افتادگی دریچه‌ی میترال در همه طول زندگی، همراه بیمار است واغلب مشکلی تشکیل نمی‌کند ولی به هر حال، برای اطرافیان بیمار عامل نگرانی است. این عارضه شامل نقصی در کلاژن دریچه‌ی قلب است. یکی از انواع کلاژن، به‌صورت مادرزادی تحول ساختار می‌دهد و فرد دچار سستی سطح رفلکس دریچه یا فرورفتگی داخل دهلیز خواهد شد.

شنیده شده افرادی که دچار عارضه‌ی افتادگی دریچه‌ی میترال می باشند، نباید ورزش کنند. به نظر شما این ادعا درست است؟

افتادگی دریچه‌ی میترال به مقدار خونی بستگی دارد که داخل قلب می‌بشود. هر چه حجم خون داخل قلب افزایش یابد، مقدار افتادگی آن زیاد تر خواهد شد؛ به این علت اگر کاری کنیم که حجم خون ورودی به قلب کمتر بشود بیماران مبتلا حالت بهتری خواهند داشت؛ اما نمی‌توان او گفت که نباید ورزش کنند؛ باید ورزش‌هایی انجام بدهند با حرکاتی خاص؛ ورزش‌هایی ساده و بدون اعمال سختی. به این نوع از ورزش‌ها «ایزوتونیک» حرف های می‌بشود که در نتیجه‌ی آن، حجم بالایی از خون به سمت دست‌وپا حرکت می‌کند که راه درمان مناسبی برای بیماران دچار با افتادگی دریچه‌ی میترال خواهد می بود؛ اما این پیشنهاد در مرحله‌ی ابتدایی باید مورد نظر قرار بگیرد. در مرحله های بعدی، اگر افتادگی دریچه‌ی میترال تشدید بشود با عمل جراحی درمان خواهد شد. با دقت به پیشرفت‌های پزشکی در سرزمین ما، این چنین عمل‌هایی به‌سادگی انجام می‌بشود.

متخصصان پافشاری دارند که پیشگیری از بیماری‌های قلبی با اهمیت ترین قدم برای افت عوارض ناشی از مشکلات نهان قلبی است؛ شما چه پیشنهاد‌ای دارید؟

پیشگیری از بیماری‌های قلبی باید در دو سطح فردی و اجتماعی صورت بگیرد. در سطح فردی نیاز است که افراد سبک زندگی خود را تحول دهند؛ افراد چاق باید تغذیه‌ی خود را کنترل کنند؛ اصلا همه‌ی افراد جامعه باید در طول شبانه‌روز تحرک کافی داشته باشند. باید از برخی عادات بد غذایی حذر کرد؛ باید از مصرف بیش‌ازاندازه‌ی نمک و چربی پرهیز داشت و پیشنهاد به ترک سیگاررا مورد نظر قرار داد؛ اما در سطح اجتماعی، مسائل مهم‌تری هست هست و به‌تنهایی از فردی کاری ساخته نیست. در سطح اجتماعی، فرد هیچ اراده‌ای در افت ابراز مشکلات آتی نخواهد داشت.

با دقت به این که یکی از سطوح پیشگیری از عارضه‌های قلبی مسائل اجتماعی است؛ مردم در این حوزه چه کارهایی می‌توانند انجام بدهند؟

برخی مواد غذایی در سرزمین ما، فاقد برچسب‌هایی است که نوع مواد غذایی به کار رفته را اشکار کند؛ به این علت فرد نمی‌داند چه نوع چربی در شیر وجود دارد یا آن‌که مقدار کیفیت گوشت و میوه‌ی مصرفی‌اش چه مقدار است و آیا اصلاً این محصولات به‌طور طبیعی تشکیل شده است یا آنکه محصولی تراریخته است. محصولات تراریخته این روزها با چالش‌های تعداد بسیاری روبه رو شده‌اند. یقیناً همه‌ی این امور مربوط به مسئولین و متولیان جامعه است. درست است که همه‌ی مسئولین به جستوجو بهبودکیفیت غذای مردم می باشند اما به‌نظر می‌رسد که راه حلهای اتخاذشده فاقد کارآیی ملزوم بوده است. در سرزمین ما برنامه‌ریزی‌های تعداد بسیاری برای بهبود مشکلات قلبی شده اما تا بحال به آن‌ها عمل نشده است! به گفتن مثال، در اهداف برنامه‌ی پنجم گسترش مصوب شد که ۵۰ درصد بیماری‌های قلبی و عروقی در سرزمین افت یابد. متأسفانه این اتفاق نیفتاد چون بیماری‌های قلبی و عروقی با مسائل اجتماعی بسیاری در ربط می باشند. باید مواد غذایی تشکیل شده برچسب داشته باشند و مواد راه اندازی‌دهنده‌ی آن‌ها باید کاملاً اشکار باشد. اگر مواد غذایی تشکیل شده توسط شرکت‌های گوناگون داخلی یا وارداتی به‌طور اتفاقی تست بشود و نظارت دقیقی در رابطه آن‌ها اعمال بشود، بر افت بیماری‌های قلبی تاثییر محسوسی خواهد گذاشت. متولیان امر باید از طریق جرائم سنگین مالی با متخلفین شدیدا برخورد کنند. متاسفانه تا الان این چنین اتفاقی رخ نداده استچون در سرزمین ما گردش آزاد وشفاف اطلاعات وجود ندارد و مشخصا زیاد تر مردم نمی‌دانند چه چیزی مصرف می‌کنند یا باید مصرف کنند!

علاوه بر انجام تست‌های فیزیولوژی، چه پیشنهاد‌ای به افراد سالم در جامعه دارید؟

الزام دارد که مردم از خوردن چربی‌های اشباع‌شده به مقدار بیشتر از ۱۰ درصد انرژی مورد نیاز روزانه خودداری کنندو در عوض از چربی‌های غیر اشباع متکثر(polyunsaturated)منفعت گیری کنند، دقت کنید که در روز باید کمتر از ۳۰۰میلی‌گرم کلسترول مصرف بشود و اگر مقدار مصرف چربی از این حد تجاوز کند، مشکل تشکیل می‌بشود. ضمنا مقدار مصرف چربی غیر اشباع ترانس همانند مارگارین در محصولات شیرینی‌پزی، بایستی کمتر از ۱درصد باشد که متاسفانه مصرف کنندگان ما دقت و وسواس ملزوم را ندارند.

منبع: همشهری