محرومیت از خواب: چالشی مرگبار که سلامت جسم و روان را تهدید می‌کند_کویر دانش

زیاد تر ما با حس کسالت و خواب‌آلودگی بعد از یک شب بی‌خوابی آشنا هستیم. اما برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی، پا را فراتر گذاشته و در چالشی به نام «چالش بی‌خوابی» شرکت کرده‌اند.

در چالش بی‌خوابی، یوتیوبر ۱۹ ساله‌ای به نام «نورم» تلاش خود برای ثبت رکورد جهانی بی‌خوابی را به طور زنده به نمایش گذاشت. بعد از نمایش ۲۵۰ ساعت بی‌خوابی، تماشاگران نسبت به سلامت نورم ابراز نگرانی کردند، اما او در نهایت رکورد بی‌خوابی‌اش را به ۲۶۴ ساعت و ۲۴ دقیقه رساند.

عمل نورم به مسدودیت حساب‌های او در یوتیوب و پلتفرم کیک منجر شد. اما او با وجود ادعایش مبنی‌بر شکستن رکورد جهانی بی‌خوابی، موفق نشد رکورد رابرت مک‌دانلد را که در سال ۱۹۸۶ به ثبت رسید، بشکند. مک‌دانلد ۴۵۳ ساعت (تقریباً ۱۹ روز) بیدار مانده می بود.

در سال ۱۹۹۷، گینس به دلایل سلامتی از ثبت رکورد طویل‌ترین زمان زمان بی‌خوابی دست کشید و این تصمیم، کار درستی می بود. بی‌خوابی طویل زمان می‌تواند زیاد خطرناک باشد.

متخصصان می‌گویند بزرگسالان باید به طور منظم، بیشتر از هفت ساعت در شب بخوابند. ناتوانی مزمن در خواب کافی، افزایش خطر ابتلا به بیماری‌هایی همانند افسردگی، دیابت، چاقی، دعوا قلبی، سختی خون بالا و سکته را به همراه دارد. خواب بخشی مهم از برنامه‌ی روزانه ماست، چون فرصتی را فراهم می‌کند تا سیستم‌های گوناگون بدن استراحت کنند و به ترمیم و بازسازی خود بپردازند.

محرومیت از خواب یا افتخواب، می‌تواند حاد یا مزمن باشد. محرومیت حاد امکان پذیر در یک یا دو روز رخ دهد. اگرچه امکان پذیر به نظر برسد که این زمان مختصر است، ۲۴ ساعت محرومیت از خواب می‌تواند به نقص عملکردی بیشتری نسبت به رانندگی با مصرف مقدار مقداری زیاد تر از حد مجاز الکل، منجر بشود.

علائم محرومیت از خواب حاد، شامل پف‌کردن یا تیرگی زیر چشم، تحریک‌پذیری، زوال شناختی، مه مغزی و افزایش میل به خوردن غذا است.

در دومین روز بدون خواب، علائم شدت بیشتری اشکار می‌کنند و به همراه افت زیاد تر توانمندیهای شناختی، تغییرات رفتاری نیز دیده می‌بشود. نیاز بدن به خواب نیرومندتر می‌بشود و امکان پذیر به «خواب لحظه‌ای» منجر بشود، یعنی چرت‌های غیرارادی از فرط خستگی که نزدیک به ۳۰ ثانیه طول می‌کشند.

این چنین، نیاز بدن به غذا افزایش می‌یابد و با عکس العمل‌های عصبی و عضله‌ای همانند التهاب سیستمیک و افت جواب ایمنی، ما را زیاد تر در معرض ابتلا به بیماری‌ها قرار می‌دهد.

در سومین دوره‌ی ۲۴ ساعته‌ی محرومیت از خواب، میل شدید به خوابیدن دیده می‌بشود. این چنین، تعداد و زمان زمان خواب‌های لحظه‌ای نیز زیاد تر می‌بشود. در این دوره، گمان از خودبیگانگی و مسخ شدید، حس جدایی از حقیقت و توهم نیز افزایش می‌یابد.

در روز چهارم محرومیت از خواب، وخامت همه علائم شدت می‌گیرد و فرد به روان‌پریشی ناشی از افتخواب دچار می‌بشود، توانایی تفسیر حقیقت را از دست می‌دهد و با اشتیاق زیاد شدیدی به خواب روبه رو می‌بشود.

بهبودی بعد از گذراندن دوره‌های محرومیت از خواب، برای هر فرد متفاوت است. برخی با یک بار خواب خوب شبانه بهبود می‌یابند، اما برای برخی دیگر این روال امکان پذیر روزها یا هفته‌ها طول بکشد.

با این حال، مطالعات نشان خواهند داد که خواب جبرانی زیاد تر نمی‌تواند تغییرات سوخت‌و‌سازی ناشی از افتخواب را معکوس کند؛ تغییراتی همانند افزایش وزن و افت حساسیت به انسولین که حتی در دوره‌های نسبتاً مختصر محرومیت از خواب نیز دیده خواهد شد.

افرادی که در شیفت شب کار می‌کنند، امکان پذیر به طور مداوم دچار محرومیت از خواب باشند. کارکنان شیفت شب به طور معمول نزدیک به یک تا چهار ساعت کمتر از افرادی که در ساعات روز کار می‌کنند، می‌خوابند و این کار می‌تواند خطر مرگ زودرس آن‌ها را افزایش دهد. در واقع، تعداد بسیاری از مطالعات نشان داده‌اند که افتخواب با افزایش خطر مرگ همراه است، اما خواب بیش‌از‌حد نیز افزایش خطر مرگ را به جستوجو دارد.

بهترین راه برای نگه داری سلامتی، دوری از چالش‌های خطرناک شبکه‌های اجتماعی و مراعات بهداشت خواب، یعنی هفت تا نه ساعت خواب باکیفیت در شب است. در این صورت، بدنتان از شما سپاس خواهد کرد.