طول عمر انسان در قرن آینده زیاد تر می بشود؟

به نقل از بهداشت نیوز، برخی از حیوانات می‌توانند «برای همیشه» زندگی کنند. بعد آیا انسان‌ها نیز می‌توانند برای همیشه زندگی کنند؟ دستیابی به این مقصد به این زودی‌ها مقدور نخواهد می بود اما پیشرفت‌های صورت گرفته در عرصه علم و فناوری احتمالات امیدوارکننده‌ای را پیش روی‌مان قرار می‌دهد که نشان دهنده آن است که طول عمر انسان در آینده نزدیک طویل‌تر خواهد شد.

به نقل از فیرآبزرور، «ریچارد اوبوسی» فیزیکدان می‌گوید: «ما کارهایی را که می‌توانیم در مقیاس‌های مختصر زمان انجام دهیم دست کم می‌گیریم اما کارهایی را که می‌توانیم در مقیاس‌های وقتی طویل‌تر انجام دهیم زیاد دست کم می‌گیریم». آیا عمر انسان محدودیتی دارد؟ در سال ۲۰۲۳ میلادی جواب ساده این است: بله. با این وجود، با دقت به پیشرفت‌های پزشکی، مهندسی زیستی، فناوری‌های مرتبط، تعاریف و کیفیت طول عمر انسان به نظر می‌رسد که جواب دقیق‌تر ناشناخته باشد: یقیناً احتمالا هم خیر.

به نظر می‌رسد که انسان‌ها عمر طویل‌تری دارند. بیایید برخی از حقایق را بازدید کنیم که به طور گسترده در مقاله‌ای عالی و نوشته شده توسط «فریس جابر» در «نیویورک تایمز» در ماه مه ۲۰۲۱ مورد او گفت و گو قرار گرفت: «ژان لوئیز کالمان» زنی فرانسوی که در سال ۱۹۹۷ میلادی درگذشت با ۱۲۲ سال سن مسن‌ترین انسان با سن ثبت شده می بود. افراد دیگر از جمله «سارا دی ریمر کناوس» امریکایی و «کین تاناکا» ژاپنی در سن ۱۱۹ سالگی فوت کردند.

 

دلنشین است که این ابر صدساله‌ها همه انها زن بودند. در واقع، زنان سیستم ایمنی نیرومندتر، سلامت قلب بهتر و بدنی کوچک‌تر از مردان دارند. آنان هم این چنین از ابتلا به برخی از بیماری‌های ژنتیکی مرتبط با کرووزوم Y مصون می باشند. همه این عوامل در کنار یکدیگر علتیاری به افزایش طول عمر آنان خواهد شد. سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۰ میلادی وجود ۹۵ هزار نفر صدساله را در سراسر جهان گزارش داد.

این تعداد در سال ۲۰۱۵ میلادی به ۴۵۰ هزار نفر افزایش یافت و پیش بینی می‌بشود تا سال ۲۱۰۰ میلادی به ۲۵ میلیون نفر افزایش یابد. تعداد ابرصدساله‌ها (افراد با سن بیشتر از ۱۱۰ سال) در ژاپن از ۲۲ نفر در سال ۲۰۰۵ میلادی به ۱۴۶ نفر در سال ۲۰۱۵ میلادی افزایش یافت. نتیجه آن است که گروهی از انسان‌ها وجود دارند که طول عمر بیش‌تری در قیاس با سایرین دارند”.

اگر این طور است سوال بعدی آن است که «تا کجا می‌توانیم پیش برویم؟» برخی از موجودات پیچیده همانند کوسه گرینلند چند صد سال زندگی می‌کنند. موجودات ساده‌تر از جمله برخی از نمادها، چتر دریایی و گیاهان خاص بسته به تعریف از «زندگی» به گفتن موجودات مجزا می‌توانند حتی زمان زمان طویل‌تری زندگی کنند. موجودات ساده همانند نماتد C. elegans daurer بعد از ۴۶۰۰۰ سال در یخبندان سیبری بر پایه قدمت رادیوکربن برای زمان زمان کوتاهی در سال ۲۰۲۳ احیا شدند.

این موارد از جمله مرحله خفتگی به گفتن کریپتوبیوز و سپس احیا شدن می‌تواند درهای علمی جالبی را در رابطه پیری بیولوژیکی باز کند. در سطح ابتدایی‌تر هیچ محدودیت نظری‌ای برای چند باری که سلول‌ها می‌توانند خود را تشکیل کنند وجود ندارد. برخی از سلول‌های سرطانی همانند سلول‌های HeLa به گفتن «جاودانه» تعریف خواهد شد.

این مجموعه‌ای از سلول‌های انسانی است که در سراسر جهان برای تحقیقات علمی منفعت گیری می‌بشود. آن سلول‌ها از وقتی که «هنریتا لکس» در سال ۱۹۵۱ میلادی به علت ابتلا به تومور گردنی درگذشت به طور نامحدود تشکیل همانند کرده اند. لکس یک زن امریکایی آفریقایی تبار که سلول‌های سرطانی تومور دهانه رحم او کشت شدند به نحوه اتفاقی و غیر منتظره‌ای به منبعی لایزال برای تشکیل سلول‌های نامیرا و جاودانه‌ای تبدیل شد که برای تحقیقات و پژوهش‌های پزشکی به کار می‌روال.

به نظر می‌رسد مقصد زندگی بازتولید باموفقیت است. در موجودات پیچیده این توانایی محو می‌بشود. در انسان زنان یائسگی را توانایی می‌کنند. وقتی که این اتفاق رخ می‌دهد نگهداری بیولوژیکی هزینه بیش‌تری نسبت به الزام بیولوژیکی برای رشد و تشکیل همانند خواهد داشت و جاندار متعاقبا می‌میرد تا با نسل بعدی جانشین بشود.

تا به امروز به نظر می‌رسد که هیچ «ساعت ژنتیکی» مرکزی‌ای که پیری در انسان را کنترل کند وجود ندارد. در عوض، به نظر می‌رسد که پیری پیش رونده بیش‌تر با تعداد بسیاری از نارسایی‌های تک و چند نقطه‌ای در اندام‌های حیاتی از جمله قلب، مغز، ریه‌ها، کبد، کلیه ها، پانکراس و سلول‌ها مرتبط است. هنگامی از نظر آماری گروه‌بندی صورت می‌گیرد به سختی شگفتی‌آور است که گمان مرگ در یک دوره محدود افزایش می‌یابد.

با وجود همه نقاط ناکامی احتمالی در این چنین سیستم پیچیده‌ای همانند بدن انسان به سختی شگفتی‌آور است که طول عمر انسان تا اواسط دهه هشتم زندگی به آخر برسد که در دوره مدرن عمدتا به علت امکانات پزشکی و مراقبتی مدرن فقط به مقدار متوسطی افزایش یافته است. دیر یا سریع چیزی ناکامی خواهد خورد.

آیا می‌توانیم کاری کنیم که سلول‌های‌مان برای همیشه دوام بیاورند؟

زیست‌شناسی مدرن کشف کرده که پیری چیزی بیشتر از ناکامی در سطح سیستم یا اندام است. سلول‌های ما خود فرسوده خواهد شد. پیری سلولی، افت شدت و توقف تقسیم سلولی خود حوزه‌ای از تحقیقات علمی فعال است. پروفسور «لئونارد هایفلیک» پیری سلولی را در سال ۱۹۶۱ کشف کرد. این کار تبدیل کشف موسوم به «محدودیت هایفلیک» شد که اشاره می‌کند سلول‌های انسانی بعد از دو برابر شدن جمعیت تقسیم نمی‌شوند. پیش‌تر باور بر این می بود که سلول‌های انسان اساسا جاودانه می باشند. اکنون، باور بر این است که سلول‌ها فقط می‌توانند بدون محدودیت در شرایط خاص خاصی تقسیم شوند (همانند سلول‌های HeLa).

داروهای آزمایشی که «سنولیتیک» * نامیده خواهد شد برای پاکسازی سلول‌های پیر و «زامبی همانند» در حال گسترش می باشند. مراکز تحقیقاتی پزشکی از جمله کلینیک مایو پروژه‌های تحقیقاتی فعالی دارند. مطابق تجزیه و تحلیل انجام شده توسط «آسوشیتدپرس» از پایگاه داده موسسه ملی بهداشت امریکا نزدیک به ۱۱۵۰۰ پروژه مربوط به پیری سلولی از سال ۱۹۸۵ ثبت شده اند.

مطالعه‌ای در کلینیک مایو در سال ۲۰۲۱ میلادی برای اولین بار نشان داد که ورزش می‌تواند شاخص‌های جریان خون سلول‌های پیر مشکل ساز را افت دهد. به حرف های «ناتان لبراسور» از کلینیک مایو «توانایی فهمیدن پیری و ظرفیت بالقوه مداخله در زیست‌شناسی اساسی پیری واقعا احتمالا بزرگترین فرصتی است که ما در تاریخ برای تحول سلامت انسان، کیفیت زندگی و سلامت عمومی داشته ایم».

قدم‌های عملی برای کُندکردن روال پیری

به همان اندازه که داروهای ضد پیری تقریبا علمی – تخیلی می‌توانند شوق‌انگیز به نظر برسند تعداد بسیاری از ما نمی‌خواهیم تا آن اندازه صبر کنیم. قدم‌هایی وجود دارد که می‌توانیم در اینجا و اکنون برای افزایش طول عمر خود برداریم.

مطابق حرف های دکتر «جاناتان مایرز» از سیستم مراقبت بهداشتی پالو آلتو در دانشگاه استنفورد «با افزایش سن، قوت و اعتدال افت می‌یابد و این می‌تواند تبدیل ضعف بشود. اکنون که جمعیت در حال پیر شدن است ضعف واقعا موضوعی مهم و بزرگ است».

دکتر «لوئیس لیپسیتز» استاد دانشگاه هاروارد می‌گوید: «یک مارپیچ رو به پایین از افرادی وجود دارد که بیرون نمی‌روال، راه نمی‌روال، ورزش نمی‌کنند، تمرینات تعادلی انجام نمی‌دهند و ضعیف‌تر و ضعیف‌تر خواهد شد و ضعف عضلانی یکی دیگر از عوامل خطر مهم برای سقوط است».

محققان گوناگون اعتدال و قوت را با مرگ و میر مرتبط ساختند و دریافتند که توانایی بلند شدن از روی زمین به حالت ایستاده، اعتدال روی یک پا به زمان ۳۰ ثانیه با یک چشم بسته (بدون افتادن) و راه رفتن با شدت تند به طول عمر گره خورده است.

به این علت، بهترین کاری که می‌توانید اکنون برای رسیدن به طول عمر زیاد تر انجام دهید این است که ورزش بدن و ذهن را اغاز کنید. به طور کلی هر چه زیاد تر سالم بمانید عمر بیشتری خواهید داشت.

به این علت، این جایی است که طول عمر انسان اکنون ایستاده است. با این وجود، در آینده چه اتفاقی برای طول عمر ما رخ خواهد داد؟ این یک حقیقت است که بگوییم نمی‌توان آینده را پیش بینی کرد اما آیا همه ما دوست نداریم بدانیم؟

در رابطه حوزه‌ای در حال تکامل همانند حوزه طول عمر انسان تلاش برای اظهار نظر قطعی یک کار احمقانه است. با این وجود، با منفعت گیری از تحلیل سناریو روشی برای تشکیل مدل‌های ریاضی برای پیش بینی نتایج آینده می‌توانیم نه به پیش بینی‌ها بلکه حداقل به برخی سناریوهای محتمل برسیم. برای انجام یک تحلیل سناریویی از طول عمر انسان ابتدا باید عوامل یا نیروهای وابسته را برسی کنیم. نیروها در این عرصه را می‌توان به چهار دسته تقسیم کرد: از پیش تعیین شده، ثابت، وابسته و جدا گانه. اجازه دهید به گفتن مثال توضیح دهم.

نیروهای از پیش تعیین شده زیاد تر بارزترین آن‌ها می باشند که تغییرات ژنتیکی و تکاملی انسان را شامل می‌بشود.

نیروهای ثابت چیزهایی همانند سایش و پارگی اندام، چرخه زندگی اعضای بدن، تضعیف سیستم ایمنی با افزایش سن، ضعف و پیشرفت در بهداشت خواهند می بود.

نیروهای وابسته که بر طول عمر انسان تاثییر می‌گذارند شامل پیشرفت‌های فنی در پزشکی همانند ریشه کنی بیماری و جایگزینی اندام خواهد شد.

نیروهای جدا گانه که سخت‌ترین نیروها برای پیش بینی می باشند می‌توانند مواردی همانند برخورد یک سیارک غول پیکر با زمین، فوران‌های همزمان ابر آتشفشان یا آخرالزمان هسته‌ای باشند. این موارد احتمالاتی می باشند که ما از آن‌ها آگاه هستیم.

فراتر از این ناشناخته‌های شناخته شده ناشناخته‌های ناشناخته‌ای نیز وجود دارند که هر یک می‌توانند انسان‌ها را تحول داده یا محو کنند و احتمالا به چرخه تکاملی بعدی فراتر از پستانداران منجر شوند. احتمالا پیشرفت‌های احتمالی در مهندسی زیستی، ادغام فناوری سایبری با ژنتیک انسانی، راه اندازی مجدد سیستم ایمنی و مغز انسان، رویکرد‌های پیش بینی نشده برای افزایش کیفیت زندگی با افزایش سن، مقابله با زوال ضعف شناختی و جسمی کمتر دراماتیک اما نه کم قوت باشند و احتمالا به همان اندازه دلنشین تحول فهمیدن انسان از زمان است.

شناسایی و سنجش این عوامل به ما امکان خواهند داد تا سناریوهای قابل قبولی را برای آینده کنار هم بگذاریم. در ادامه چهار سناریو برای طول عمر انسان تا قرن آینده ذکر خواهد شد:

۱-میانگین طول عمر بیشتر از ۷۳ سال انسان کماکان در حال افزایش است. انسان زنده مانده با طویل‌ترین طول عمر از نظر آماری تا سال ۲۱۰۰ میلادی با سن کم‌تر از ۱۳۰ سال باقی خواهد ماند. صدساله‌ها تا سال ۲۱۰۰ در سطح جهان به ۲۵ میلیون نفر افزایش خواهند یافت. کیفیت زندگی برای سالمندان به اختصاصی در اقتصادهای گسترش یافته هم چنان در حال بهبود است.

تشکیل ناخالص داخلی در همه کشورها نشان دهنده درصد بالاتری است که به بهبود مراقبت‌های بهداشتی تعلق یافته است. با این وجود، توزیع نادرست در طول عمر بین کشورهای ثروتمند و فقیر کماکان ادامه خواهد یافت اگرچه بهبود میانگین طول عمر در آفریقا به علت بهبود مراقبت‌های بهداشتی ادامه می‌یابد.

۲-پیشرفت‌ها در مهندسی زیستی، مداخله ژنتیکی، یکپارچه‌سازی زیست‌شناسی سایبری، کنترل بیماری (از جمله مالاریا و کووید) تعداد صد ساله‌ها را تا سال ۲۱۰۰ به بالای ۲۵ میلیون نفر رسانده و به طور اساسی‌تر از سال ۲۱۰۰ میلادی به سپس این تعداد فراتر خواهد رفت. تعداد افراد بالای ۱۲۲ سالهافزایش خواهد یافت. بهبود کیفیت زندگی برای افراد بالای ۷۰ سال در سطح جهان به اختصاصی در اقتصادهای گسترش یافته ادامه خواهد یافت.

۳-هزینه‌های نگه داری سلامت جمعیت‌های سالخورده محدودیت‌های فزاینده‌ای بر منبع های و پول در دسترس تشکیل می‌کند که تبدیل افت کیفیت و افزایش طول عمر انسان می‌بشود.

۴- رویدادهای غیرمنتظره همانند بیماری ها، خطرات محیطی و رخدادهای دیگر علتمی‌بشود که طول عمر متوسط انسان متوقف بشود یا حتی افت یابد. همان طور که در ایالات متحده به علت شیوع کووید و دیگر عوامل پزشکی در فاصله سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ این کار رقم خورد.

اشکار نیست که کدام یک از این سناریوها یا دیگر سناریوها تا سال ۲۱۰۰ بیش‌ترین گمان رخ دادن را خواهند داشت. گمان علمی ما آن است که سناریوی شماره ۲ یا ترکیبی از سناریوها بیشتر از ۵۰ درصد گمان وقوع خواهند داشت اگرچه سناریوی شماره ۴ با گمان نسبتا کم (کم‌تر از ۲۵ درصد) گمان تحقق خواهد داشت.

با آن چه حرف های شد ما و جاودانگی چه نسبتی با یکدیگر خواهیم داشت؟ آیا جاودانگی از نظر فیزیکی مقدور خواهد می بود؟ جواب مثبت است چون هیچ قانون فیزیکی‌ای وجود ندارد که یک حاضر بیولوژیکی را از بازسازی خود و تداوم وجود خود به طور نامحدود باز دارد. با این وجود، آیا از نظر پزشکی، علمی یا عملی این کار مقدور است؟ در این باره می‌توان او گفت شانس نسل‌های آینده بیشتر از نسل ما و نسل‌های قبل خواهد می بود.

*سنولیتیک‌ها مولکولهایی می باشند که سلول‌های پیر را مقصد قرار داده و آن‌ها را از بین می‌برند و بدین طریق از روال پیری جلوگیری می‌کنند. دانشمندان گفتن کردند حتی اگر سنولیتیک‌ها با تاخیر در زندگی مورد منفعت گیری قرار گیرند قادر به افت مقدار سلول‌های پیر خواهند شد.

منبع: فرارو