>> سحابی سر جادوگر (IC ۲۱۱۸) بازتاب نور ستاره بتا شکارچی در عمق کویر دانش >> در میان عجایب جهانگرد، یک چهره رازآلود در تاریکی میدرخشد که با نیمرخی کج و خمیده، به یاد سحابی سر جادوگر میاندازد. در این عکس تلسکوپی شگفتانگیز، گویی این جادوگر کهنهکار به ستاره غولپیکر و درخشان بتا شکارچی در صورت فلکی جبار خیره شده است.
این منظره ستارهشناختی، یکی از زیباترین تصاویر ثبتشده توسط ناسا در روز است که تعامل نور و غبار در فضای بینستارهای را به نمایش میگذارد. سحابی سر جادوگر (IC ۲۱۱۸) چیست؟ سحابی سر جادوگر با شناسه علمی IC ۲۱۱۸، یک ابر انعکاسی عظیم است که وسعت آن به حدود ۵۰ سال نوری برآورد میشود. این ساختار از ذرات ریز غبار بینستارهای تشکیل شده که خود نور تولید نمیکنند، بلکه نور ستارههای اطراف را بازتاب میدهند.
در اینجا، منبع روشنایی، ستاره بتا شکارچی (رایجل) است که در رجلالجبار یا پای شکارچی قرار دارد. بتا شکارچی غول آبی آسمان شب بتا شکارچی درخشانترین ستاره صورت فلکی شکارچی و هفتمین ستاره پردرخش آسمان شب است. این غول آبی، قطری نزدیک به ۷۰ برابر خورشید دارد و انرژی نوری آن حدود ۴۰ هزار برابر خورشید ما برآورد میشود.
با سنی تخمینی از ۷ تا ۹ میلیون سال، بتا شکارچی در مقایسه با خورشید ۴.۶ میلیارد ساله، یک ستاره نوجوان و پرانرژی محسوب میشود. راز رنگ آبی سحابی رنگ فیروزهای و آبی جذاب سحابی سر جادوگر تنها به دلیل رنگ ذاتی ستاره بتا شکارچی نیست. پدیده فیزیکی پراکندگی ریلی عامل اصلی این پوستینه رنگی است. دانههای غبار بینستارهای، طول موجهای کوتاهتر نور (آبی و بنفش) را بسیار موثرتر از طول موجهای بلندتر (قرمز و نارنجی) پراکنده میکنند.
همین مکانیزم است که باعث میشود آسمان زمین در طول روز آبی به نظر برسد، با تفاوت که در جو زمین، مولکولهای نیتروژن و اکسیژن نقش پراکندهکننده را ایفا میکنند. فاصله و مکان در کهکشان هر دو ستاره بتا شکارچی و سحابی سر جادوگر در فاصلهای حدود ۸۰۰ سال نوری از منظومه شمسی قرار دارند. این فاصله به این معنی است که نور ما اکنون از این منظره میبینیم، حدود ۸۰۰ سال پیش از این ابر و ستاره جدا شده است.
مشاهده این جفت ستارهشناختی، پنجرهای به فرآیندهای تکامل ستارهها و تعامل آنها با محیط بینستارهای میگشاید. >>
