شواهد جدید از وجود قمر آتشفشانی در منظومه؛ کشف غاز سدیم در مدار سیاره فراخورشیدی, ستارهشناسان با تحلیل دادههای رصدی، نشانههای قوی وجود یک قمر فراخورشیدی با فعالیت آتشفشانی در حال گردش در اطراف سیاره را شناسایی کردهاند. این کشف بر پایه مشاهده ابرهای گازی سدیم در ارتفاعات غیرمعمول از سطح سیاره است که الگوهای تناوبی و منظمی در ظاهر و ناپدید شدن دارند.
تاریخچه رصد و تفسیرهای اولیه در سال ۲۰۱۷، تیمی از محققان با انتشار مقالهای در مورد جو سیارههای فراخورشیدی، از کشف لایهای از سدیم در ارتفاعات بالا بر فراز ابرهای سیاره خبر دادند.
دو سال بعد در ۲۰۱۹، اوزا و همکاران با ارائه مدل جدیدی استدلال کردند که این سدیم نمیتواند از خود سیاره غازی باشد، چرا که غولهای گازی فاقد سطح سنگی و آتشفشانهای زمینی هستند. آنها پیشنهاد دادند که منبع محتمل این گاز، قمری آتشفشانی مشابه آیو قمر مشتری است که مواد فرسایشی را به فضا پرتاب میکند.
مشاهدههای دقیق با تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) پژوهشگران با استفاده از تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (VLT)، ستاره و سیارهی همسایهاش را در طول چهار شب رصد کردند.
تحلیلهای دقیق طیفسنجی نشان داد که ابر سدیم به صورت مداوم وجود ندارد، بلکه به صورت دورهای ظاهر و ناپدید میشود. مهمتر از آن، این نوسانات با چرخش سیاره همفاز نیستند، که این امر احتمال منبع سیارهای برای گاز را به شدت ضعیف میکند. مکانیسم تغذیه گاز تشبیه با سیستم مشتری-آیو سدیم خنثی در محیط شدید تابش ستاره در عرض چند دقیقه فوتویونیزه (یونده شده) میشود؛ بنابراین برای بقای آن در حالت خنثی، نیاز به منبع مداوم تولید گاز است.
بهترین توضیح، وجود قمری است که تحت تأثیر نیروهای گرانشی سیاره و احتمالاً قمرهای دیگر، کشمکشهای جاذبهای شدید را تجربه میکند. این مکانیسم دقیقاً مشابه تعامل مشتری و قمر آیو است؛ där نیروی جاذبه مشتری و همرنانی مداری با قمرهای دیگر (اروپا و گانیمده) باعث حرارت داخلی و فعالیت آتشفشانی مداوم در آیو میشود. در سیستم، قمر فرضی در فاصله بسیار نزدیکی از سیاره مادر قرار دارد و تحت تأثیر مشابهی قرار گرفته است.
سرنوشت نهایی سقوط در سیاره مادر به دلیل فاصله بسیار کم مداری، این قمر دو چالش بزرگ روبروست اول، از دست دادن مداوم جرم به دلیل انفجارهای آتشفشانی، و دوم، زوال تدریجی مدار ناشی از تبادل زخمخطی با سیاره. محاسبهها نشان میدهد که در مقیاس زمانی نسبتا کوتاه (به مقیاس کهکشانشناسی)، مدار قمر ناپایدار شده و در نهایت به سقوط در اتمسفر غول گازی منجر خواهد شد.
یافتههای کامل این تحقیق در مجله معتبر استروفیزیکال ژورنال لترز منتشر شده است.
