کشف سلول پیشگویانهاندومک در آئورت موشها؛ پیشرفت بزرگی در ترمیم بافتها, دانشمندان استرالیا موفق به شناسایی یک نوع سلول کاملاً نوین شدهاند که بیش از یک قرن پیش از وجود آن پیشبینی میشد. این کشف میتواند درک ما از مکانیزمهای ترمیم بدن در پستانداران را دگرگون سازد. پیشینه کشف و نامگذاری سلول جدید گزارشهای ساینسالرت حاکی است که این دستیابی نتیجه تلاشهای مداوم نه ساله محققان بوده است.
تیم پژوهشی این سلول را نیایاخته اندومک نامگذاری کرده و اکنون به دنبال یافتن همسازمانهای آن در بدن انسان میگردند. طبق یافتهها، ماموریت اصلی این سلولها مشارکت در یا شکلگیری رگهای خونی جدید در زمانی است که بدن به آن نیاز دارد.
آزمایشهای موشهای دیابتی و نتایج شگفتانگیز پژوهشگران سلولهای نیایاخته اندومک را از موشها جدا کرده، در محیط آزمایشگاهی تکثیر نموده و سپس به موشهای مبتلا به دیابت تزریق کردند. در این مدلهای حیوانی، جریان خون در ناحیه پای عقبی به صورت کنترل شده محدود شده بود تا شرایطی مشابه زخمهای دیابتی ایجاد گردد. نتایج نشان داد که تزریق این سلولها باعث تسریع چشمگیر در ترمیم زخمها میشود.
در بازه زمانی کمتر از دو هفته، شبکهای از رگهای خونی نوین در ناحیه مصاب شکل گرفت که نشاندهنده توانایی رژنمایی بافتی این سلولهاست. مکانیزم عملکرد از جنین تا بلوغ برای درک عملکرد نیایاختههای اندومک، شناخت ماکروفاژها ضروری است. ماکروفاژها نخستین سلولهای ایمنی هستند که در دوره جنینی شکل میگیرند و برای رشد بافتها حیاتیاند.
ح کردند که سلولهای بنیادی درون خون پستانداران میتوانند ماکروفاژهای نوین تولید کرده و جمعیت ماکروفاژهای بافتی را تقویت نمایند.
اگرچه سالها باور بر این بود که این سلولهای پیشگویانه در مغز استخوان افراد بالغ نیز وجود دارند، اما شواهد جدید نشان داد که سلولهای بنیادی مغز استخوان تنها در ترمیم بافتهای خاصی نظیر روده، پوست و قلب نقش دارند. نقش آئورت در استقرار سلولهای پیشگویانه محققان اکنون معتقدند که ماکروفاژهای تولیدشده در دوره بلوغ، منشأ سلولهای بنیادی ناشناختهای هستند که از پیش از تولد در بدن بسر میبرند.
کشف نیایاخته اندومک در آئورت موشهای بالغ، این نظریه را تقویت میکند. بر اساس دادههای به دست آمده، نیایاختههای جنینی برای تولید ماکروفاژها در مراحل اولیه رشد در آئورت قلب مستقر میشوند.
مزیت ایمنی و کاربردهای درمانی آینده ویژگی منحصر به فرد نیایاختههای اندومک، فاقد بودن برچسبهای مولکولی شناسایی ایمنی است. این ویژگی به آنها اجازه میدهد تا بدون تحریک سیستم ایمنی و خطر رد گره، در بدن گیرنده کاشته شوند. در آزمایشها، این سلولها در عرض دو هفته به ماکروفاژ و سلولهای اندوتلیال (لایه داخلی رگها) متمایز شده و رگهای خونی کارآمد شکل دادند.
دانشمندان امیدوارند که یافتن همسازمانهای انسانی این سلول، راه را برای درمانهای نوین در بیماریهایی با زخمهای مزمن و ترمیم ناکارآمد (مانند دیابت و بیماریهای ولار) باز کند. جزئیات کامل این پژوهش در ژورنال منتشر شده است.
