آیتالله جوادی آملی حضرت زینب (س) در کربلا جز زیبایی چیزی ندیده است
آیتالله عبدالله جوادی آملی، مفسر قرآن و نهجالبلاغه، در ادامه جلسات درس اخلاق در مسجد اعظم قم خطاب به حاضرین اظهار داشت حضرت علی (ع) در بیانی نورانی فرمودند که فردی به ما درسی نیاموخته که بخواهیم برای شما تکرار کنیم، بلکه من به عوالم دیگر سیر کردهام، رفته و آمدهام. ایشان پرسیدند اگر ما سخن ایشان را گوش ندهیم، سخن چه کسی را باید گوش دهیم؟
صاحب تفسیر تسنیم افزود هنگامی که خداوند تجلی میکند، گاه با یکی از اسماء خاصی که در جوشن کبیر است تجلی مییابد و گاه با مسمی تجلی مییابد. در آنجا هم علم وجود دارد و هم عمل. برخی افراد متخصص در فقه، اصول، کلام، علوم تجربی، طب، فیزیک و شیمیاند، اما برخی ربانیاند؛ یعنی همه علوم و رشتههای عملی و جمع بین علم و عمل را در خود دارند. ایشان فرمودند من ربانی این عالم هستم و از آنجا آمدهام.
مفسر قرآن کریم بیان کرد امام (ع) فرمودند من همانطور که از طرف مبدا و لقاءالله و ربوبیت و الوهیت و اولیت جهان خبر میدهم، از برزخ و قیامت نیز خبر میدهم. من خودم رفتهام، دیدهام که در بهشت و جهنم چه خبر است و هیزم و نعمات آن چگونه تهیه میشود.
این مرجع تقلید با اشاره به اینکه حضرت زینب (س) فرزند چنین انسانی است، تصریح کرد زینب کبری بود که آن تعبیر قشنگ را به کار برد و فرمود ما رایت الا جمیلا (ما جز زیبایی ندیدیم). این چه شخصیتی است که چنین سخن میگوید؟ معاذالله آیا مبالغه کرده است؟ جمیع مورخان نقل کردهاند که وقتی عبیدالله بن زیاد ملعون از ایشان پرسید کیف صنع الله بأخیک (خدا با برادر تو چه کرد؟)، ایشان پاسخ دادند ما رایت الا جمیلا، به ما زیاد خوش گذشت.
مفسر قرآن کریم اضافه کرد بعدها محققان نقل کردهاند که وقتی حضرت زینب (س) تنها شدند، اشک ریختند، اما در محفل جلال و شکوه، سخن راست را زده بودند به ما خوش گذشت. این ما حصر است و رازی دارد که در برخی جلسات بیان خواهم کرد. او چه دید که جز زیبایی ندیده است.
شارح نهجالبلاغه با نقل خطبه ۱۰۸ امام علی (ع) فرمود ایشان در این خطبه امرند مردم به سخن عالم خداشناس گوش دهند، دلهای خود را در پیشگاه ایشان حاضر سازند و با فریادهای ایشان بیدار شوند. رهبر جامعه باید با مردم راستگو باشد، پراکندگی مردم را به وحدت تبدیل کند و اذهان را برای پذیرش حق آماده سازد. پیشوای شما آنقدر حقیقتها را برای شما شکافته است، همانند جدا کردن مهرههای ظریف و بیرونکشیدن شیره درخت از بدنهاش.
صاحب تفسیر تسنیم بیان کرد فردی که علم نیاموخت و به فکر دنیا بوده و از آخرت غافل شده، آبرویش خواهد رفت یا مشکلات سیاسی، اجتماعی، روانی و بدنی را تجربه میکند. اصل در قرآن این است که دنیا بوستان و باغی است با شکوفهها و درختان سرسبز، اما میوه نمیدهد. میوه در آخرت است؛ اینجا فقط سرسبزی و شکوفه ظاهری وجود دارد که انسان را جذب میکند.
این مفسر قرآن اظهار داشت علم انسان را حفظ میکند و علت نگهداشتن آبرو است، اما انسان باید زحمت بکشد تا علمش را نگه دارد. هرچه بیشتر تدریس کند و کتاب بنویسد و علم را به دیگران بیاموزد، بیشتر میشود، در حالی که مال با بخشش کم میشود. فرمودند آن چیزی که ثمر مال است، به فکر ترقی است، اما محض اینکه مال برود، حیثیت و آبروی اجتماعی انسان نیز از بین میرود.
ایشان تأکید کرد بر ما واجب است کتاب همه نهجالبلاغه را در کتابخانه داشته باشیم، چرا که کتاب سیدرضی تنها بخشی از نهجالبلاغه است. حضرت علی (ع) در یک خطبه به اندازه سوره بقره، در حال وقوف سخنرانی فرمودهاند که در کتاب سیدرضی نیست، اما در همه نهجالبلاغه موجود است. اگر انسان عادی بخواهد این مقدار سخن بگوید، یک ماه باید مطالعه کند و همانند هر آیه سوره بقره، هر عبارت این خطبه نیز محط مطالعه و تأمل است.
مفسر قرآن کریم تصریح کرد میگوییم نهجالبلاغه تالیتلو قرآن است، چون عقل از این مقدار علم متحیر میشود. ایشان ایستادند و فرمودند احدی تا به حال همانند من نیامده است، و سپس فرمودند اینها را از پیامبر (ص) آموختهام و ربانی این امت هستم. من از آنجا آمدهام و سخن راست میگویم و از طرف شما نیز به آنجا رفتهام، چون اگر فردی امام است، از طرف امت حرکت میکند.
آیتالله جوادی آملی با اشاره به اینکه این خطبهها هوش از سر انسان میبرد، گفت گاهی انسان نصیحت میکند و مطالب تکراری است، اما امام (ع) در این خطبه طوری سخن گفتهاند که همه آن با لیاقت درس و گفتگو است. ما لابد باید در کنار قرآن کریم به این اندوخته علمی دقت کنیم، چرا که ائمه (ع) نیز به ایشان ارجاع میدادند، زیرا اندوخته علمی آنان نیز از حضرت علی (ع) و حضرت زهرا (س) گرفته شده است.
صاحب تفسیر تسنیم خاطرنشان کرد امام علی (ع) فرمودند یا کمیل، در جستجوی کسب علم برو، که مایه آبرو برای انسان است. الان هزار و دویست سال از وفات کلینی میگذرد و میگوییم کلینی نقل کرد، شیخ انصاری و آخوند خراسانی و آیتالله بروجردی همینگونهاند. پیشرفت علمی وقف این بزرگان نیست، پس جستجوی علم را همراه با عمل ادامه دهید.
