اصطلاح آنفولانزای مردانه در فرهنگ عامه به حالتی اشاره دارد که مردان در مواجهه با عفونتهای تنفسی خفیف مانند سرماخوردگی، علائم بیماری خود را اغراقآمیز توصیف میکنند. این عبارت اغلب بهصورت طنزآمیز به کار میرود اما پژوهشهای علمی نشان میدهد که تفاوتهای بیولوژیکی واقعی در سیستم ایمنی مردان و زنان وجود دارد که میتواند شدت و طولانیبودن علائم را توضیح دهد.
شباهتهای علائمی بین سرماخوردگی و آنفلانزا
آنفولانزای مردانه در عمل نوعی سرماخوردگی است که توسط ویروسهایی مانند راینوویروس، آدنوویروس و کروناویروسهای معمول ایجاد میشود. هر دو بیماری ویروسی هستند و با استراحت، مصرف مایعات فراوان و داروهای ضداحتقان یا مسکن بهبود مییابند. علائم مشترک شامل گلودرد، آبریزش بینی، احتقان، عطسه و سرفه میباشد. با این حال تب بالا، بدندرد شدید، لرز و سردرد در آنفلانزا رایجتر است اگرچه گاهی در سرماخوردگی نیز مشاهده میشوند.
تفاوتهای بنیادین آنفلانزا با سرماخوردگی
آنفلانزا عفونت تنفسی جدیتری است که توسط ویروس آنفلانزا ایجاد شده و میتواند کشنده باشد. برخلاف سرماخوردگی که بهتدریج آغاز میشود، علائم آنفلانزا بهصورت ناگهانی ظاهر میشوند. آنفلانزا با تستهای آزمایشگاهی یا خانگی قابل تشخیص است اما برای آنفولانزای مردانه تست رسمی وجود ندارد. واکسن آنفلانزا پیشگیری موثری است در حالی که سرماخوردگی واکسن ندارد. همچنین داروهای ضدویروسی مانند تامیفو برای درمان یا پیشگیری از آنفلانزا موثرند اما برای سرماخوردگی داروی ضدویروسی وجود ندارد.
آیا مردان واقعا اغراق میکنند؟
مطالعهای با عنوان آنفولانزای مردانه، بیماری معمولی نیست بر روی رینوسینوزیت حاد انجام شده است. در روزهای اول مردان و زنان علائم مشابهی گزارش کردند اما در روزهای پنجم و هشتم، زنان سریعتر بهبود یافتند. وقتی شرکتکنندگان خود علائم را ارزیابی کردند، زنان در ابتدا شدت بیشتری گزارش دادند اما روند بهبود سریعتری داشتند. مردان از ابتدا اغراق نکردند اما کندتر بهبودیافتند. این دادهها نشان میدهد که تفاوت در درک و گزارش علائم وجود دارد، نه اینکه مردان صرفا اغراقکنند.
ریشههای بیولوژیکی تفاوت در پاسخ ایمنی
زنان آنتیبادیهای موثرتری تولید میکنند و به واکسیناسیون پاسخ بهتری میدهند. این برتری جزئیا ناشی از داشتن دو کروموزوم در زنان در برابر یک کروموزوم در مردان است، چرا که کروموزوم ژنهای حیاتی ایمنی را حمل میکند. هورمون استروژن نیز واکنشهای ایمنی را تقویت میکند و با تغییرات سطح این هورمون در طول عمر، قدرت سیستم ایمنی زنان نیز دچار تحول میشود. این عوامل بیولوژیکی توضیح میدهند که چرا مردان در برخی عفونتها مانند کووید-۱۹ مرگومیر بیشتر دارند، اگرچه در آنفلانزا الگوی متفاوتی بر اساس کشور، سن و شیوع مشاهده میشود.
عوامل رفتاری و اجتماعی
زنان بیشتر از رفتارهای محافظتی مانند شستشوی دست، استفاده از ماسک و اجتناب از محیطهای شلوغ پیروی میکنند. همچنین در زمان بیماری زودتر مراجعه پزشکی میکنند. مردان ممکن است علائم خود را کمتر گزارش کنند و دیرتر درمان بگیرند که این امر میتواند باعث شود بیماری در آنها شدیدتر به نظر برسد. کلیشههای جنسیتی نهتنها مفید نیستند بلکه ممکن است مردان را از دریافت مشاوره پزشکی منصرف سازند.
پیشگیری از آنفلانزا؛ اولویت برای همه
مطالعهای در سال ۲۰۱۸ منتشر شده در نیو انگلند ژورنال آف مدیسین نشان داد که خطر حملات قلبی در یک هفته پس از ابتلا به آنفلانزا ۶ برابر افزایش مییابد. واکسن آنفلانزا میتواند از عوارض قلبی-عروقی و مرگومیر ناشی از آن بهویژه در افراد بالای ۶۵ سال پیشگیری کند. ویروس آنفلانزا از طریق هوا منتقل میشود، تا ۴۸ ساعت روی سطوح و یک ساعت روی دستهای غیرشسته زنده میماند. به همین دلیل شستشوی مرتب دستها و استفاده از ضدعفونیکنندهها از مهمترین اقدامات پیشگیرانه است.
اقدامات پیشگیرانه تکمیلی
خواب کافی (حداقل ۶ ساعت در شب) احتمال ابتلا را کاهش میدهد. ضدعفونی کردن سطوح تماسزیر مانند گوشی موبایل، دستگیرهها و لوازم مشترک از انتقال میکروبها جلوگیری میکند. ویتامین از طریق ماهیهای چرب، لبنیات، مکملها و نور خورشید سیستم ایمنی را تقویت میکند. جلوگیری از لمس چشمان، بینی و دهان با دستهای آلوده نیز از راههای مهم جلوگیری از عفونت است.
کاهش دوره بیماری و مدیریت علائم
درمانی قطعی برای آنفلانزا وجود ندارد اما استراحت کامل در خانه، مصرف مایعات فراوان (آب، آبمیوه طبیعی، سوپ مرغ) و کنترل تب و درد با داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن، ایبوپروفن یا ناپروکسن مفید است. استفاده از مرطوبکنندههای هوا با رطوبت سرد (نه گرم) احتقان و سرفه را کاهش میدهد. مصرف مواد غذایی مانند ماست، سیر، سبزیجات، برکلی، زنجبیل، چای عسل و لیمو نیز توصیه میشود.
زمان مراجعه به پزشک
افراد پرخطر (زیر دو سال و بالای ۶۵ سال) ممکن است در ۴۸ ساعت اول علائم، داروهای ضدویروسی تجویز شوند. آنتیبیوتیک برای آنفلانزا موثر نیست چون عفونت ویروسی است. در صورت بروز درد شدید گوش، تب ۳۷.۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر، گلودرد و سرفه مداوم، خسخس سینه، استفراغ، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا گیجی، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
