فشار خون طبیعی کمتر از ۱۲۰ بر ۸۰ می‌لی‌متر جیوه محسوب می‌شود و هر عددی بالا‌تر از این حد نشان‌دهنده فشار بیش از حد بر روی شریان‌هاست که در طول زمان می‌تواند باعث کاهش انعطاف‌پذیری آن‌ها و بروز مشکلاتی نظیر کاهش گردش خون، بیماری‌های قلبی، سکته مغزی یا بیماری کلیوی گردد.
شیوع فشار خون بالا و علائم آن
به گزارش انجمن قلب آمریکا، تقریبا نیمی از جمعیت ایالات متحده دچار فشار خون بالا هستند و بسیاری از این افراد از بیماری خود آگاه نیستند چون اغلب علائم مشخصی ندارند. سازمان بهداشت جهانی نیز اعلام کرده که افرادی با فشار خون ۱۸۰ بر ۱۲۰ می‌لی‌متر جیوه ممکن است دچار سردرد‌های شدید، مشکل در تنفس، تاری دید، گیجی یا وزوز در گوش شوند. تورم انگشتان و پاها نیز از دیگر علائم احتمالی فشار خون بالا است.
چرا انگشتان متورم می‌شوند؟
وقتی فشار خون بالا باشد، قلب برای پمپاژ خون باید سخت‌تر کار کند و گاهی خون با دشواری از اندام‌ها به قلب بازمی‌گردد که می‌تواند باعث تورم انگشتان شود. مصرف زیاد سدیم در رژیم غذایی باعث نگهداری آب بیش‌تر در بدن شده و این مایع اضافی می‌تواند منجر به تورم گردد. اگر این اتفاق به طور مکرر رخ دهد، بررسی فشار خون ضروری است.
رابطه با بیماری کلیوی
فشار خون بالا کنترل نشده می‌تواند به بیماری کلیوی منجر شود. کلیه‌ها وظیفه حذف مواد زائد و حفظ تعادل مایعات را بر عهده دارند. اگر کلیه‌ها خون کافی دریافت نکنند، کار خود را به درستی انجام نمی‌دهند و این امر می‌تواند باعث ادم یا تجمع مایع در بافت‌های بدن شود. تورم ناشی از ادم معمولا در پاها دیده می‌شود اما ممکن است در بازو‌ها نیز حس شود. حتی برخی دارو‌های فشار خون بالا نیز می‌توانند باعث تورم انگشتان و دستان شوند.
اقدامات کنترل فشار خون بالا
رژیم‌های غذایی پر از سدیم و چربی اشباع شده در حالی که میوه و سبزیجات در آن کم هستند، خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش می‌دهند. مصرف الکل و دخانیات، چاقی، افزایش سن، سابقه خانوادگی و عدم فعالیت بدنی نیز عوامل موثر دیگر هستند. پزشکان معمولا در هر مراجعه‌ای فشار خون را بررسی می‌کنند، اما دفتر پیشگیری از بیماری‌ها و ترقی سلامت ایالات متحده پیشن‌هاد می‌کند که افراد زیر ۴۰ سال بدون عامل خطر، هر ۳ تا ۵ سال یک‌بار و افراد ۴۰ سال و بالا‌تر سالی یک‌بار فشار خون خود را چک کنند.
تغییرات سبک زندگی و رژیم داش
در صورت بالا بودن فشار خون، تیم پزشکی ممکن است تغییرات سبک زندگی را برای کاهش فشار خون بدون دارو تدوین کند که شامل کاهش سدیم در رژیم غذایی یا اتخاذ رژیم غذایی داش است. همچنین انجام حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش در هفته می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند. حتی در صورت نیاز به مصرف دارو، این تغییرات می‌تواند اثر دارو را تقویت نماید.
خطرات فشار خون پایین
داشتن فشار خون پایین همیشه نگران‌کننده نیست، اما کاهش شدید فشار خون می‌تواند باعث عدم جریان خون به مغز، سرگیجه، سیاهی پیش از چشمان، بی‌حسی و حتی در موارد شدید تهدید جان شود. فشار خون پایین وضعیتی است که در آن فشار سیستولیک و دیاستولیک به ترتیب زیر ۹۰ و ۶۰ می‌لی‌متر جیوه می‌رسد. علائم فشار خون پایین شامل سبکی سر، تهوع، خستگی، عرق سرد، تپش قلب، تنفس سریع و سطحی، سردرگمی، بی‌حسی، ضربه مغزی، نبض ضعیف، گرفتگی گردن، پوست رنگ‌پریده و تشنج می‌باشد.
مواد غذایی پیشن‌هادی برای کنترل فشار خون
به گفته انجمن قلب آمریکا و کالج قلب و عروق آمریکا، اگر فشار خون فرد به طور مداوم بالا‌تر از ۱۳۰ بر ۸۰ باشد، فشار خون بالا تشخیص داده می‌شود. روغن زیتون غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها و پلی‌فنول‌هاست و مزایای سلامتی متعددی از جمله کاهش فشار خون دارد. پختن سبزیجات در روغن زیتون به جذب ویتامین‌های محلول در چربی، و کمک می‌کند.
دانه‌های کتان به عنوان یک ابرغذا برای کاهش فشار خون بالا شناخته می‌شوند. این دانه‌ها حاوی آلفا-لینولنیک اسید هستند که یک اسید چرب ضروری امگا ۳ محسوب می‌شود و برای کنترل فشار خون مفید است. محدود کردن نمک در رژیم غذایی بهترین راه برای حفظ سلامت کلیه است؛ به همین دلیل مصرف روزانه نمک باید زیر ۱۵۰۰ می‌لی‌گرم نگه داشته شود.
غذا‌های غنی از پتاسیم مانند اسفناج و موز در تحقیقات نشان داده‌اند که فشار خون را کاهش می‌دهند. پتاسیم به کلیه‌ها کمک می‌کند تا سدیم را از بدن دفع کنند و می‌تواند باعث کاهش فشار خون شود. سایر منابع پتاسیم شامل خربزه، پرتقال، زردآلو، سبزیجات برگ سبز، گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی شیرین، ماهی تن، ماهی قزل‌آلا، لوبیا، دانه‌ها، سبزی سوئیس چارد و لوبیا سفید می‌باشند.
منیزیم نیز می‌تواند به شل شدن رگ‌های خونی کمک کرده و عبور خون را آسان‌تر نماید. منابع منیزیم شامل سبزیجات، لبنیات، مرغ، حبوبات و غلات کامل است. در کنار موارد ذکر شده، محدود کردن مصرف الکل و اجتناب از سیگار بهترین راهکار برای کنترل فشار خون محسوب می‌شود.
