افراد چطور از کما برمی‌گردند؟_کویر دانش

فردی که در کما است، بعضی اوقات امکان پذیر ماه‌ها، سال‌ها یا حتی دهه‌ها بعد از بیهوشی، هشیاری خود را به دست آورد. یکی از طویل‌ترین موارد کما، مونیرا عبدالله، زنی است که بعد از تصادف رانندگی در سال ۱۹۹۱ به کما رفت و ۲۷ سال سپس به زندگی برگشت. اما چه چیزی جهت می‌بشود فرد از کما که یک حالت طویل‌زمان از ناهشیاری عمیق است، به زندگی برگردد؟

مارتین مونتی، استاد روانشناسی دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس درمورد کما مطالعه می‌کند. او می‌گوید: «جواب مختصر این است که واقعا نمی‌دانیم. به همین علت تا این مدت مداخلات بسیاری برای پشتیبانی به بهبودی این افراد نداریم.»

برای این که کما رخ دهد، باید مغز درنتیجه جراحت، التهاب یا عفونت صدمه ببیند. قبل از این که فردی بتواند از کما برگردد، باید مغز او با رشد مجدد نورون‌های صدمه‌دیده یا تکیه بر دیگر شبکه‌های مغزی برای کنترل نواحی صدمه‌دیده، بهبود اشکار کند. اما این بازیابی فیزیکی شبکه‌های مغزی به تنهایی کافی نیست، چون در حالت کما فعالیت مغز نیز افت اشکار می‌کند و در این حالت، شبکه‌های مغزی به شکل طبیعی با هم ربط برقرار نمی‌کنند. برای این که مغز به شدت عادی خود برگردد و جهت بشود فرد از کما برخیزد، امکان پذیر به نوعی تلنگر نیاز باشد.

به چه روشی می‌توان به افراد در حالت کما پشتیبانی کرد، هشیاری خود را به دست آوردند؟ مونتی می‌گوید یکی از راه حلها می‌تواند منفعت گیری از داروی آمانتادین باشد.

بر پایه مطالعه مروری که سال ۲۰۱۰ در مجله‌ی Medical Hypotheses انتشار شد، افرادی که در حالت کما قرار دارند، دوپامین دردسترس کمتری دارند. مطالعه‌ای که سال ۲۰۱۲ در مجله‌ی New England Journal of Medicine انتشار شد، نشان داد آمانتادین هشیاری را در افرادی که برای ضربه به سر در حالت نباتی یا حداقل هشیاری قرار دارند، بهبود می‌بخشد.

تکنیک‌های فرد دیگر نیز برای پشتیبانی به برگشت هشیاری در افرادی که داخل حالت کما شده‌اند، آزمایش شده است. یکی از این رویکردها، تحریک عمقی مغز است که شامل کاشت الکترودهایی در اعماق مغز با منفعت گیری از عمل جراحی است تا مقدار اندکی الکتریسته برای تحریک نورون‌های مجاور انتقال داده بشود.

بر پایه مطالعه مروری که سال ۲۰۱۸ در مجله‌ی Neurosurgical Focus انتشار شد، تحریک عمقی مغز زیاد تر تالاموس را مقصد قرار می‌دهد که ناحیه‌ای از مغز است که زیاد تر در جراحات مغزی که تبدیل کما می‌بشود، دچار است.

برای این که هر یک از این درمان‌ها شدت برگشت فرد به هشیاری را افزایش دهد، ملزوم است ساختار مغز سالم باشد.

دکتر چیتن ونکاتاسوبا رائو، مدیر پزشکی قسمت مراقبت‌های اختصاصی علوم اعصاب در مرکز پزشکی بیلور سنت لوک تگزاس می‌گوید: «رشد عصبی به آرامی و با شدت نزدیک به یک میلی‌متر در هفته (تقریبا در حد شدت رشد ناخن‌ها) اتفاق می‌افتد. در این شرایط باید به حمایتاز بیمار ادامه دهیم و به او فرصتی دهیم تا به بهترین شکل بهبود اشکار کند. نباید زیاد سریع از بیمارانی که در کما قرار دارند، دست بکشیم.»

مطالعات  نشان خواهند داد بعضی اوقات دستگاه‌های پشتیبان حیات زیاد سریع از بیمارانی که در کما قرار دارند، جدا می‌بشود. این درحالی است که بعد از بهبودی از صدمه اولیه، مغز طبق معمول حداقل دو هفته و به ندرت به بیشتر از چهار هفته طول نیاز دارد تا مجدد هشیاری را به دست آورد.

یقیناً، تعداد بسیاری از بیمارانی که در حالت کما قرار دارند، به حالت هشیار برنمی‌گردند. به‌گفتن مثال، زنی به نام تری شایوو در فلوریدا ایست قلبی کرد و به زمان ۱۵ سال زندگی نباتی داشت. بعد از کشمکش‌های حقوقی طویل‌زمان بین همسر و خانواده‌اش، لوله تغذیه تری در سال ۲۰۰۵ برداشته شد و او نزدیک به دو هفته سپس در سن ۴۱ سالگی درگذشت. گزارش کالبدشکافی نشان داد اندازه مغز تری نصف اندازه مغز فرد معمولی هم‌سن او می بود و مغز او به شدت صدمه دیده می بود.

دانشمندان اطلاعات بسیاری درمورد بسیاری و علت کما ندارند و مطابق تخمین‌ها، بین ۲۰ تا ۴۰ درصد از افرادی که به کما می‌روال، هیچ زمان بهبود نمی‌یابند. مطالعه‌ای که در ایالات متحده و بریتانیا روی افرادی انجام شد که در حالت کما بودند، نشان داد ۴۵ درصد از بیماران از دنیا رفتند، ۱۵ درصد با نتایج ضعیف و ۳۱ درصد با نتایج خوب زنده ماندند.

به‌طورکلی، چگونگی و چرایی برخاستن افراد از کما (به‌خودی‌خود یا به پشتیبانی داروها) تا حد بسیاری ناشناخته است. همان گونه که پزشکان به حل این معما نزدیک‌تر خواهد شد، امکان پذیر به راه حلهای بهتری برای بهبودی افرادی که در کما قرار دارند، دست اشکار کنند.