>> تکامل دوپایی انسان آیا ساوانا عامل اصلی بود یا جنگل؟ > پژوهشهای جدید در باستانشناسی و انسانشناسی، دیدگاههای کلاسیک درباره ریشههای دوپایی در انسانتبارها را به چالش کشیدهاند. نظریه رایج قرن بیستم، یعنی فرضیه ساوانا، مدعی بود که اجدادمان با خروج از جنگلها و ورود به دامنهای باز، برای سازگاری با محیط جدید به راهرفتن روی دو پا روی آوردند.
اما کشفهای اخیر فسیلهای کهنه، این روایت خطی را زیر سوال برده و نشان میدهد مسیر تکامل پیچیدهتر از یک تغییر محیطی ساده بوده است. ابزارسازی در جنگل ضرورت، نه انتخاب برخلاف تصور رایج که کمبود سنگ در جنگلهای بارانی مانع پیشرفت تکنولوژیک شده، شواهد از غارهای جنوبشرق آسیا حکایت از خلاقیت بینظیر انسانهای اولیه در استفاده از مواد بومی دارد.
ین نواحی نیازی به ابداع ابزارهای سنگی پیچیده نداشتهاند، چرا که بامبو پاسخگوی نیازهای روزمره و شکاری آنها بوده است.
شواهد زیست در اکوسیستمهای ترکیبی کشفهای دهه اخیر در غار پانگا یا سعیدی در کنیا، تصویری نوین از محیط زیست انسانهای ۷۸ هزار سال پیش ترسیم کرده است. این غار در منطقهای قرار دارد که هم مرز جنگل بارانی و هم علفزارهای باز را در بر میگیرد. تحلیل لایههای رسوبی و بقایای حیوانی نشان میدهد ساکنین این غار در یک اکوسیستم موزیایی زندگی میکردند و برای شکار حیوانات کوچک، از تورها و ابزارهای پرشور دیگر استفاده میکردند.
انسانتبارهای جزیرهای سازگاری با جنگلهای متراکم مطالعه گونههایی چون در جزیره فلورس اندونزی و در لوزون فیلیپین، دلایل قوی بر زندگی در جنگلهای چگال در مقیاس زمانی صدها هزار سال ارائه میدهد. فلورس در دوران حیات این گونه، از جنگلهای غنای برخوردار بوده و اناتومی این انسانتبارها (از جمله استخوانهای پا و دست) نشاندهنده سازگاری همزمان با دوپایی روی زمین و تسلط بر درختها است.
همین الگو در لوزون نیز تکرار میشود، که در آن گونه کوچکقد لوزونی حداقل از ۱۳۴ هزار سال پیش در بستر جنگلی پرورش یافته است. ریشههای کهنه دوپایی پیش از خروج از جنگل مقایسه با نزدیکترین خویشاوندان زنده ما — شامپانزه، گوریل و اورانگوتان — نشان میدهد که اجدادی مشترک ما، حدود ۷ میلیون سال پیش، مان درختی بودهاند.
با این حال، فسیلهای کهنهتر از جنس (۶ میلیون ساله) و (۴.۴ میلیون ساله) اثبات میکنند که دوپایی در محیطهای جنگلی یا جنگل-سافانا ظهور کرده، نه پس از ورود به ساواناهای باز. اررین با وجود زیست در جنگل، نشانههای دوپایی دارد و آردیپیتکوس همزمان با تسلط بر درختان، به صورت عمودی راه میرفته است. این دادهها فرضیه کلاسیک ساوانا را که دوپایی را نتیجه ورود به دامنهای باز میدانست، رد میکنند.
نتیجهگیری تکامل تدریجی در محیطهای متنوع مجموعه شواهد حاضر از آسیا، آفریقا و اقیانوسیه، روایتی چندوجهی را تداعی میکند دوپایی در انسانتبارها یک رویداد ناگهانی ناشی از مهاجرت به ساوانا نبوده، بلکه فرآیندی تدریجی در محیطهای موزیایی (ترکیبی از جنگل، لبه جنگل و علفزار) بوده است.
انسانهای اولیه انعطافپذیری بالایی در انتخاب زیستگاه و تکنولوژی ابزارسازی نشان دادند و از منابع بومی مانند بامبو در جنگلها تا سنگ در نواحی باز، همه را به کار بستند. درک این پیچیدگی، کلید بازسازی دقیقتر تاریخ تکامل ما است. >>
