تصاویر سی‌تی‌ اسکن اسرار مومیایی سه‌هزار ساله مصری را آشکار کرد_کویر دانش

موزه‌ی تاریخ طبیعی فیلد شیکاگو میزبان بیشتر از ده مومیایی مصر باستان است، اما یکی از آن‌ها از سال‌ها پیش به‌شکل ‌اختصاصی‌ا‌ی محققان را گیج کرده است. اکنون به نظر می‌رسد که معمای روش دفن بانو شنت-آ (Lady Chenet-aa) با منفعت گیری از سی‌تی اسکن حل شده است.

بانو شنت-آ تقریباً ۳هزار سال پیش در دوران سلسله‌ی ۲۲ام در طول دوره‌ی سوم میانی مصر زندگی می‌کرد. بلافاصله بعد از مرگ او، یکی از راه‌هایی که متخصصان تدفین وی را برای زندگی بعد از مرگ آماده کردند، ساخت کارتونیج می بود؛ جعبه‌ای که با ماده‌ای همانند پاپیه‌ماشه ساخته می‌شد و جسد فرد متوفی را در خود جای می‌داد.

با‌این‌حال، در رابطه شنت-آ، هیچ نشانه‌ای از درز قابل‌مشاهده روی جعبه وجود ندارد و مصرشناسان برای سال‌ها در شگفتی بودند که مومیایی‌کنندگان دقیقاً چطور او را در داخل جعبه قرار داده‌اند. جی‌پی براون، سرپرست ارشد موزه‌ی فیلد، در ایمیلی به پاپیولار ساینس، مومیایی و تابوت کارتنی آن را به ماکت کشتی داخل بطری تشبیه کرد.

براون گفت: «مشخصا مهم می بود که تابوت داخلی (برخلاف تابوت بیرونی که از چوب ساخته شده می بود) کامل و صاف و بدون هیچ‌گونه درز خارجی به نظر برسد. اگر به شکل کارتونیج نگاه کنید، دهانه‌ی کنار پا برای این که شانه‌های مومیایی از آن عبور کند، زیاد باریک است.»

توموگرافی کامپیوتری یا سی‌تی اسکن با قرار‌دادن دیجیتالی هزاران اسکن اشعه‌ی ایکس روی یکدیگر، تصاویر سه‌بعدی از یک سوژه را تشکیل می‌کند. محققان اخیراً در طی چهار روز، ۲۶ مومیایی (از جمله شنت-آ) را به دستگاه سیار پارک‌شده در خارج از موزه‌ی فیلد منتقل کردند. تصاویر به‌دست‌آمده به کارشناسان امکان می‌دهد تا کارتونیج و محتویات آن را در سطح بی‌سابقه‌ای از جزئیات، تجزیه‌و‌‌تحلیل کنند و محققان را هدایت کرد تا دریابند که چطور خادمین مراسم تدفین، شنت-آ را در چیزی که در وهله‌ی اول به نظر می‌رسید یک قاب بدون درز است، قرار داده‌اند.

براون گفت خادمین مراسم تدفین، شکاف پشت کارتونیج را بریدند و آن را مقداری با رطوبت نرم کردند تا انعطاف‌پذیر بشود. براون معتقد است بعد از قرار‌دادن مومیایی در حالت عمودی و بستن آن با طناب نازک به یک ستون، خدمه تابوت را روی سر شنت-آ پایین آوردند و سپس شکاف را مجدد با منفعت گیری از ریسمان بستند. براون گفت: «در نهایت، هنگامی که کارتونیج مجدد سفت شد، روی [آن] گچ زدند.»

رنگِ روی لایه‌ی کارتونیج بیرونی نیز مشخص می کند در‌حالی‌که مومیایی به طور ایستاده بوده، تابوت تزئین شده و صیقل داده شده است. بعد از پایان کار، شنت-آ سرانجام برای دفن آماده شد.

تصویربرداری سی‌تی این چنین جزئیات جدیدی را در رابطه سلامتی شنت-آ در روزهای آخر زندگی‌اش آشکار کرد. به حرف های‌ی محققان، این نجیب‌زاده در اواخر دهه‌ی ۳۰ یا اغاز ۴۰ سالگی خود درگذشته، اگرچه علت مرگ اشکار نشده است. مطابق بیانیه‌ی موزه، دندان‌های او حالت خوبی نداشتند. شنت-آ در زمان مرگ دندان‌های بسیاری را از دست داده می بود و دندان‌های باقی‌مانده «ساییدگی قابل‌توجهی» را نشان می‌دادند. کارشناسان فکر می‌کنند علت ساییدگی دندان‌های شنت-آ این بوده که در غذای او زیاد تر دانه‌های ریز شنی وجود داشته که به دندان‌هایش صدمه می‌رسانده است.

تصاویر جمجمه‌ی مومیایی اشیای فوق الاده را در هر دو کاسه‌ی چشم به وضوح نشان داد. اشیای درخشان، چشم‌هایی مصنوعی از ماده‌ای ناشناخته می باشند که برای اعطای امکان دیدن به شنت-آ در زندگی بعد از مرگ ساخته شده‌اند.

براون گفت مصریان باستان رویکرد مستقیمی برای آماده‌شدن برای زندگی بعد از مرگ داشتند. اگر آن‌ها معتقد بودند که متوفی برای دیدن در زندگی بعد از مرگ به چشم نیاز دارد، از نظر فیزیکی چشم مصنوعی را به مومیایی اضافه می‌کردند.

یافته‌های تازه محققان، اولین بینش‌های احتمالی در رابطه برخی از قدیمی‌ترین و ظریف‌ترین باقی مانده موزه فیلد می باشند. محققان امیدوارند طی سال آینده، با بازدید هزاران سی‌تی اسکن، سرنخ‌های بیشتری در رابطه مرگ و زندگی در مصر باستان کشف کنند.