چشم‌ها به دادگاه گوگل؛ آیا غول دنیای فناوری تجزیه خواهد شد؟_کویر دانش

احتمالا اصلاً هوش مصنوعی آینده‌ی جست‌وجو باشد؛ اما باید این مسئله را هم در نظر بگیریم که آن آینده، حداقل به شکلی مرتبط با قانون ضدانحصار، تا این مدت از راه نرسیده است. قاضی مهتا می‌گوید: «هوش مصنوعی امکان پذیر روزی مبنا و پایه‌ی جست‌وجو را تحول دهد؛ اما نه در آینده‌ی نزدیک. اکنون هوش مصنوعی نمی‌تواند جانشین اجزای اساسی جست‌وجو همانند خزش وب، ایندکس‌کردن و رتبه‌بندی بشود.»

تحقیقات مهتا نشان داد که هوش مصنوعی مولد، نیاز به داده‌های کاربر را برای اراعه‌ی نتایج جست‌وجوی باکیفیت حذف نکرده یا به مقدار چشمگیری افت نداده است. سریدار راماسوامی، یکی از بنیان‌گذاران نیوا می‌گوید: «مشکل میانی در رابطه پیداکردن مرتبط‌ترین صفحات برای یک جست‌وجوی خاص در عرصه‌ای اشکار، تا این مدت هم به اطلاعات کلیک جست‌وجو مرتبط می‌بشود و این‌طور نیست که مدل‌های هوش مصنوعی این نیاز را حذف یا جانشین کنند.»

به‌عبارت بهتر هنگامی شما عبارت «شلوار گلف» را جست‌وجو می‌کنید، گوگل علاوه‌بر نشان‌دادن نتایج مرتبط با شلوار گلف، اطلاعات مهم فرد دیگر را هم که از نظر شما با نتایج به‌دست‌آمده مرتبط می باشند، دریافت می‌کند. این اطلاعات بر پایه صفحاتی که روی آن‌ها کلیک می‌کنید در اختیار گوگل قرار می‌گیرد. این چنین حلقه‌ی بازخوردی در چت‌بات‌های هوش مصنوعی اتفاق نمی‌افتد.

پاندو نایاک، معاون گوگل در قسمت جست‌وجو بر این باور است که ادامه‌داشتن زیرساخت قابل‌ فهمیدن برای گوگل اهمیت زیاد بالایی دارد و منظور از این زیرساخت، سیستم رتبه‌بندی سنتی است. او می‌گوید: «ما کنترل خود را بر رتبه‌بندی به این سیستم‌ها واگذار نکرده‌ایم و تا این مدت هم علاوه‌بر داشتن کنترل نسبی روی آنچه که اتفاق می‌افتد، آن را فهمیدن می‌کنیم.»

گوگل در سال ۲۰۲۰ مطالعه‌ای انجام داد تا دریابد درصورت افت قابل‌دقت کیفیت نتایج، چه اتفاقی برای سود این شرکت می‌افتد. نتیجه‌ی این مطالعه نشان داد که حتی درصورت افت کیفیت نتایج جست‌وجو توسط گوگل، درآمد شرکت از سرچ باز هم در سطح خوبی باقی خواهد ماند. قاضی مهتا می‌گوید: «این حقیقت که گوگل تغییرات جست‌وجو را بدون داشتن هرگونه نگرانی درمورد ازدست‌دادن کاربرانش انجام می‌دهد، کاری است که تنها یک شرکت با قوت انحصاری می‌تواند انجام دهد.»

پرونده‌ی ایالات متحده علیه گوگل مشخص می کند که حتی یکی از نوآورانه‌ترین شرکت‌های ۲۰ سال قبل نیز می‌تواند به مصرف‌کنندگان خود صدمه رساند و با خارج‌کردن رقبای خود از میدان رقابت و اراعه‌ی محصولی بدتر نسبت به قبل، تا این مدت هم به اندازه‌ی قبل سود به‌دست آورد.

از سال ۲۰۱۰ که کمیسیون اروپا نخستین شکایت رسمی علیه روشهای رقابتی گوگل را دریافت کرد تا بحال، گوگل در کل بیشتر از ۸ میلیارد یورو جریمه شده و هم چنان در حال مبارزه با این جریمه‌ها است. یکی از جرایم تاریخی گوگل، جریمه‌ی ۴٫۳۴ میلیارد یورویی به‌علت نحوه‌ی مدیریت سیستم‌عامل اندروید است. در ماه ژوئن، اتحادیه اروپا اتهامات جدیدی را علیه گوگل نقل و این شرکت را متهم کرد که با حمایتاز کسب‌وکار فناوری تبلیغاتی خود، به زیان رقبای تبلیغاتی، تبلیغ‌کنندگان و ناشران آنلاین عمل می‌کند.

قانون بازارهای دیجیتال اتحادیه‌ی اروپا در ماه مارس قبل برای گوگل و دیگر نگهبانان تعیین‌شده در اقتصاد آنلاین به اجرا گذاشته شد. بر پایه این قانون، شرکت‌های مذکور مجاز به تشکیل تبعیض بین خدمات خود و دیگر رقیب ها نیستند، از ترکیب داده‌های شخصی کاربران منع خواهد شد و نمی توانند از اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط فروشندگان شخص ثالث برای رقابت با آن‌ها منفعت گیری کنند.

گفتنی است قانون بازارهای دیجیتال اتحادیه اروپا (DMA) به شرکت‌های زیاد بزرگی که کنترل شایان توجهی بر بازارهای آنلاین دارند، لقب نگهبان داده است. این شرکت‌ها به‌علت اندازه و قوت بازارشان، توانایی تأثیرگذاری چشمگیری روی رقابت و حرکت مصرف‌کننده دارند.

گوگل با چند پرونده‌ی ضدانحصار دیگر نیز روبه رو است که برخی از با اهمیت ترین آن‌ها به شرح زیر می باشند:

ایالت تگزاس به همراه ۱۶ ایالت دیگر و پورتوریکو در سال ۲۰۲۰، شکایتی را علیه گوگل تنظیم و این شرکت را به انحصار فناوری زیربنایی تبلیغات آنلاین متهم کردند که دادگاه آن در ماه مارس برگزار خواهد شد. وزارت دادگستری نیز در ژانویه ۲۰۲۳ شکایت ضدانحصار جداگانه‌ای علیه گوگل به‌علت فعالیت‌های تجاری این شرکت در عرصه فناوری تبلیغات راه اندازی داد. این پرونده قرار است در ماه سپتامبر به دادگاه برود.

به‌نظر‌ی هیئت منصفه‌ی فدرال، گوگل به‌طور غیرقانونی به‌جستوجو نگه داری انحصار خود در توزیع اپلیکیشن‌ها از طریق گوگل پلی استور و روی دستگاه‌های موبایل بوده است. اپیک گیمز، ناشر بازی ویدیویی فورتنایت که این شکایت را نقل کرده، از دادگاه خواسته است تا به مصرف‌کنندگان اجازه دهد اپلیکیشن‌ها را از هر جایی که ترجیح خواهند داد دانلود کنند و آزادی انتخاب نحوه‌ی پذیرفتن پرداخت‌ها را در اختیار گسترش‌دهندگان قرار دهد. قاضی پرونده تا این مدت حکمی برای این پرونده صادر نکرده است.

۳۶ دادستان کل ایالتی نیز در جولای ۲۰۲۱ با شکایت علیه گوگل اظهار کردند که این شرکت به‌طور غیرقانونی از قوت خود برای فروش و توزیع اپلیکیشن‌ها در گوگل پلی استور و روی دستگاه‌های موبایل سوء‌منفعت گیری کرده است. گوگل به‌طور موقت این پرونده را با پرداخت ۷۰۰ میلیون دلار حل‌و‌فصل کرد؛ اما یک قاضی فدرال به علت نگرانی از حل‌نشدن حرکت ضدرقابتی گوگل، تا این مدت این توافق را قبول نکرده است.

گوگل تصمیم دارد به حکم مهتا اعتراض کند. به‌حرف های‌ی این شرکت، حکم مهتا مشخص می کند که گوگل بهترین موتور جست‌وجو در ایالات متحده به‌شمار می‌رود و به‌علت اندوخته‌گذاری‌های خود در نوآوری، از کیفیت محصول برتر برخوردار است.

گوگل اذعان می‌کند که برای پیش‌فکر‌شدن موتور جست‌وجوی خود روی تلفن‌های همراه و مرورگرها پول پرداخت می‌کند؛ اما ضمن اشاره به بی‌ضرربودن این معامله های، آن‌ها را به معاملاتی تشبیه می‌کند که شرکت‌های تولیدکننده‌ی غلات با فروشگاه‌های مواد غذایی منعقد می‌کنند تا فضای مناسب‌تری از قفسه‌های آن‌ها را در اختیار داشته باشند. نمایندگان گوگل چندین دفعه حرف های‌اند که تنها یک کلیک فاصله بین رقبای حاضر در این صنعت وجود دارد.

قاضی مهتا تصمیم دارد یک دادگاه جداگانه برای تعیین نحوه‌ی اصلاح حرکت غیرقانونی گوگل برگزار کند. وزارت دادگستری ایالات متحده هم تا این مدت اظهار نکرده است که چه تغییراتی را خواست خواهد کرد. این نهاد امکان پذیر خواستار جداسازی قسمت جست‌وجوی آلفابت از دیگر محصولات همانند اندروید یا کروم بشود. اگر قاضی دستور این جداسازی را صادر کند، بزرگ‌ترین تجزیه‌ی اجباری یک شرکت آمریکایی از زمان انحلال شرکت مخابراتی AT&T در سال ۱۹۸۴ تا بحال رقم خواهد خورد.

از نظر دیگر این گمان وجود دارد که قاضی از حکم تجزیه‌ی کامل گوگل صرف‌نظر کند و تصمیم به لغو قراردادهای جست‌وجوی انحصاری این شرکت بگیرد. گزینه‌ی دیگر این است که از گوگل خواسته بشود تا مجوز منفعت گیری از سرچ ایندکس خود را که شامل داده‌هایی برای ساخت نتایج جست‌وجو است، صادر کند.

رأی نهایی مهتا بعد از جلسه‌ی دادرسی در ماه سپتامبر صادر خواهد شد. این رأی علاوه‌بر تأثیراتی که روی آینده‌ی اینترنت خواهد داشت، به گمان زیادً نحوه‌ی فعالیت دیگر شرکت‌های بزرگ فناوری را نیز تحت‌تأثیر قرار خواهد داد.