تحلیل علمی چهره بهرام در مریخ از کشف وایکینگ ۱ تا بررسیهای مدرن, در ۲۵ ژوئن ۱۹۷۶، کاوشگر وایکینگ ۱ ناسا یکی از مشهورترین و بحثانگیزترین تصاویر سیاره مریخ را در منطقه سیدونیا ثبت کرد. این عکس که با نام چهره بهرام شناخته میشود، یک سر انسانمانند بر روی سطح سیاره قرمز نشان میداد و سالها بحثهای علمی و تئوریهای حاشیه را برانگیخت.
مهمترین مأموریت وایکینگ ۱ در مریخ وایکینگ ۱ عنوان اولین فرودگر کاملاً موفق بشر بر روی مریخ را دارد. این کاوشگر به همراه توأم خود وایکینگ ۲، که هر کدام شامل یک مدارگرد و یک ماژول فرود بودند، در چارچوب برنامه وایکینگ ناسا به سیاره سرخ ارسال شدند. اهداف اصلی شامل عکسبرداری با وضوح بالا، تحلیل نمونههای خاک و جستجوی اثرات حیات میکروسکوپی بود.
کشف اولیه چهره بهرام و توضیح ناسا وقتی وایکینگ ۱ در حین دور زدن مریخ عکس منطقه سیدونیا را گرفت، یک تپه کوهستانی با ابعاد حدود ۱.۵ کیلومتری در مرکز کادر قرار داشت که به دلیل زاویه نور خورشید و سایههای ناشی از شیارهای صخرهای، شباهت شگفتانگیزی به چهره انسان داشت. دانشمندان ناسا بلافاصله این پدیده را پاریدولیا نامیدند؛ یک توهم بصری که در آن مغز انسان الگوی آشنا (مانند چهره) را در اشیاء تصادفی تشخیص میدهد.
بیانیه رسمی ناسا در سال ۱۹۷۶ بیان داشت این صخره عظیم توسط سایههایی که توهم چشم، بینی و دهان را ایجاد میکنند، شبیه به سر انسان نموده شده است. بررسیهای بعدی با تکنولوژی پیشرفته بیش از دو دهه تا زمانی که مدارگرد مارس گلوبال سورویور در آوریل ۱۹۹۸ با دوربین با وضوح بالاتر از این منطقه عبور کرد، عکس دقیقتری در دست نبود.
ر و مجدداً در سال ۲۰۰۷ با دوربین قدرتمند مارس ریکاناسنس آربیتور (MRO) تایید شدند.
همچنین مأموریت مارس اکسپرس آژانس فضایی اروپا (ESA) با عکسبرداری سهبعدی و طیفسنجی از این منطقه، ماهیت طبیعی و زمینشناختی آن را به اثبات رساند. نتیجهگیری علمی و جایگاه در فرهنگ عامه با وجود شواهد علمی قاطع از سوی چندین مأموریت مستقل ناسا و ESA که ثابت میکنند چهره بهرام یک پدیده طبیعی فرسایشی و نتیجه پاریدولیا است، همچنان گروهی وجود دارند که این سازند را مدرکی بر تمدن کهنه مریخ میدانند.
در روش علمی، ادعاهای غیرعادی نیازمند شواهد غیرعادی هستند؛ تا زمانی که دادههای زمینشناختی، طیفسنجی و عکسبرداری با وضوح بالا تنها سازندهای طبیعی را نشان میدهند، تفسیر علمی پذیرفتهشده، توهم بصری ناشی از نور و سایه بر روی تپههای مریخی باقی میماند.
