تاثییر دامنه نوسان روی بورس چیست؟_کویر دانش

یک هفته‌ای می‌بشود که ناظر محدودیت دامنه نوسان در بازار اندوخته هستیم. دامنه نوسان، تعیین‌کننده حداقل و حداکثر قیمتی است که یک دارایی می‌تواند در طول یک دوره وقتی برای مثال روزانه خرید وفروش بشود. این نوشته یکی از مسائل او گفت و گو‌برانگیز به حساب می اید که برخی صاحب‌نظران بر لزوم اعمال حد نوسان قیمت سهام و آثار مثبت آن اصرار دارند و برخی به آثار منفی آن اشاره دارند. با این وجود در زیاد تر کشورها در طول زمان و با رشد بازارهای مالی، دامنه نوسان قیمت سهام افزایش اشکار کرده است.

دامنه نوسان در بورس دنیا

در تعداد بسیاری از بورس‌های دنیا همچون تایوان، تایلند، استرالیا، اسپانیا، مالزی، ایتالیا، ترکیه، فرانسه، کره، ژاپن و ایران، قانونگذاران به‌منظور افت نوسان بازار و افت ریسک و زیان اندوخته‌گذاران در تاثییر تصمیمات احساسی و اضطراب عمل به وضع دامنه مجاز نوسان کرده‌اند. ملزوم به ذکر است تشکیل محدوده قیمتی تنها به بازار سهام و بورس ختم نمی‌بشود، بلکه در تعداد بسیاری از بازارهای دیگر نیز این قانون اعمال می‌بشود.

در بورس‌های اوراق بهادار گسترش‌ یافته، بیشتراز توقف معامله های منفعت گیری می‌بشود. بورس سهام در ایالات متحده توقف معامله های را به حد نوسان قیمت ترجیح می‌دهد. علاوه بر آمریکا، بورس‌های سهام در ایتالیا، کانادا، آلمان، هنگ‌کنگ، انگلیس و… نیز توقف معامله های را نسبت به حد نوسان ترجیح خواهند داد.

دامنه نوسان در بورس و فرابورس

به‌طور متداول سهام، اوراق بدهی و اوراق مشتقه پذیرفته‌ شده در بازار بورس و فرابورس حداکثر ۵ درصد می‌توانند نوسان قیمت داشته باشند، اما دامنه نوسان روزانه قیمت در همه نمادهای مندرج در «بازار اول بورس و فرابورس» ۷+ و ۷- درصد تعیین گردیده است. این چنین دامنه‌ نوسان‌ حق تقدم سهام، دو برابر دامنه نوسان روزانه قیمت سهام درصد تعیین شده است. دامنه نوسان صندوق های اندوخته گذاری قابل خرید وفروش (ETF) نیز ۱۰ درصد است. این درحالی‌ است که شرایط برای بازار پایه فرابورس کاملاً متفاوت است.

در بازار پایه فرابورس پیش از این، دامنه نوسان‌ها بدون در نظر گرفتن ریسک شرکت‌ها ۱۰ درصد می بود که علترشد بی‌علت قیمت سهام شرکت‌ها می‌شد؛ اما در راستای حمایتاز حقوق سهامداران به نظر فرابورس ایران از مهرماه سال ۱۳۹۸ دامنه نوسان‌ به شکل زیر تحول کرد:

بازار پایه زرد ← مثبت یا منفی سه درصد نسبت به قیمت پایانی روز قبل

بازار پایه نارنجی ← مثبت یا منفی دو درصد نسبت به قیمت پایانی روز قبل

بازار پایه قرمز← مثبت یا منفی یک درصد نسبت به قیمت پایانی روز قبل

موارد عدم شمول دامنه نوسان

سپس از بازگشایی سهم بعد از مجمع عمومی عادی سالیانه به‌منظور تصویب صورت‌های مالی یا تقسیم سود

سپس از بازگشایی سهم بعد از مجمع عمومی بسیار یا جلسه هیات مدیره در خصوص تحول اندوخته

در رابطه اوراق بهاداری که دارای بازارگردان می باشند، دامنه نوسان روزانه قیمت مطابق مقررات بازارگردانی است.

تاثییر دامنه نوسان روی بورس

یک کارشناس بازار اندوخته با اصرار بر این که با افزایش دامنه نوسان کنترل معامله های سخت‌تر می بشود، اظهار کرد: به نظر من سخت‌تر شدن کنترل معامله های نیز تاثییر مثبتی بر بازار اندوخته خواهد داشت، چون به عادلانه‌تر شدن روال معامله های پشتیبانی شایانی خواهد کرد. افزایش دامنه نوسان می‌تواند انتظار بازدهی در دوره‌های مختصر‌زمان را در بازار سهام افزایش دهد، ضمن این که جذابیت بازار اندوخته را زیاد تر خواهد کرد. افزایش جذابیت بازار سهام و این چنین افزایش انتظار بازدهی، جهت خواهد شد تا ورود نقدنگی به بازار اندوخته افزایش یابد، به‌طوری که پول‌ها از بازارهای موازی به بازار سهام کوچ خواهد کرد. دامنه نوسان جزو ساختارهای معاملاتی بازار سهام است و می‌تواند از لحاظ روانی و رسیدن به اهداف قیمتی در مختصر زمان تاثییر مثبتی داشته باشد و در نهایت تاثییر خود را بر شاخص کل خواهد گذاشت و جهت خواهد شد تا شاخص کل بورس از فاز اصلاح فاصله بگیرد تا شاخص کل بورس را بالا بکشد.

اگر اصلاحات بازار اندوخته ادامه یابد، افزایش دامنه نوسان نیز در کنار دیگر اصلاحت بازار سهام جهت خواهد شد تا شاخص کل بورس رشد شارپی را در مختصر زمان توانایی کند، یقیناً در طویل مدت هم با اهمیت ترین عاملی که جهت افزایش شاخص کل بورس می‌بشود، افزایش انتظارات سود آوری اکثر شرکت‌های بورسی است. عده‌ای این نوشته را نقل می‌کنند که دامنه نوسان باید حذف بشود، بنده با این نوشته ناموافق هستم چون افزایش دامنه نوسان نشان می دهد سازمان بورس تصمیم گرفته است تا عمق بازار اندوخته زیاد تر کند و با افزایش عمق بازار از حرکت‌های تند بازار سهام جلوگیری می‌بشود. بازار سهام در دنیا از نظر ساختاری تکامل یافته است، یعنی کشورهای نقل در حوزه مالی ابزارهای جانشین را به جای دامنه نوسان راه اندازی کرده‌ و مدل‌های مختلفی از معامله های را تعریف کرده‌اند که مانع از جهش قیمت سهام می‌بشود. برای مثال در این کشورها از ابزار اختیار خرید وفروش و یا فروش استقراضی منفعت گیری می‌کنند و این ابزارها در اوج کارایی خود می باشند. در این کشورها اطلاعات شرکت‌ها در دسترس است و به همین علت شوک‌های سیستماتیکی که در سرزمین ما وجود دارد، در آن سرزمین ها وجود ندارد. با این همه پیشرفت در ابزارها، دامنه نوسان به طور کامل باز نیست. به این علت در سرزمین ما که ابزارهای مالی زیاد محدود است، اطلاعات در دسترس نیست و شفافیت اقتصادی نیز وجود ندارد، دامنه نوسان نباید حذف بشود.