چشم به راه سیل و خشکسالی باشیم؟_کویر دانش

مدیر گروه خشکسالی و تحول اقلیم پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری با گفتن این که تحول اقلیم علتمی‌بشود که رخداد اتفاق‌های حدی و شدید زیاد تر و بسیاری وقوع آن‌ها نیز افزایش یابد، او گفت: «باید انتظار رخدادهای فرد دیگر از جمله سرمازدگی، گرمازدگی، گردوغبار، خشکسالی و حتی سیل‌های زیاد تر از قبل را داشته باشیم.»

به نقل از ایسنا، مهران زند با گفتن این که سیل تازه را از دو سپس هواشناسی و هیدرولوژیکی می‌توان مورد بازدید قرار داد، او گفت: سیل‌های تازه خصوصا سامانه بارشی که ۲۷ و ۲۸ فروردین امسال در مناطق جنوب و جنوب شرق سرزمین و منطقه تنگه هرمز رقم خورد استان‌هان سیستان و بلوچستان، هرمزگان، کرمان، فارس و بوشهر را به شدت دچار کرد.

او گفت: بارش‌های تازه رقم‌هایی را در مقدار بارندگی جابه‌جا کرد؛ به طوری که در ۲۴ ایستگاه هواشناسی بارش بیشتر از ۱۰۰ میلی‌متر ثبت شد که در ۵۰ سال تازه بی سابقه بوده است.

بارندگی‌های شدید چندسال تازه ناشی از تحول اقلیم است

مدیر گروه خشکسالی و تحول اقلیم پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری تصریح کرد: بارش‌های سنگین و به طور کل سوانح طبیعی با شدت بالا، دوره برگشت طویل‌تری دارند این مقدار بارندگی‌های شدیدی که در چندسال تازه در سرزمین رخ داده، ناشی از تغییرات اقلیمی و تبعات آن است.

گرمایش در خاورمیانه زیاد تر بوده است

وی با اصرار بر این که اینگونه بارش‌ها را می‌توان به تحول اقلیم نسبت داد، افزود: تحول اقلیم علتمی‌بشود که رخداد اتفاق‌های حدی و شدید زیاد تر و بسیاری وقوع آن‌ها نیز افزایش یابد. نشانه‌های گرمایش جهانی و وقوع تحول اقلیم را می‌توان در نقاط گوناگون سرزمین مشاهده کرد. یکی از نشانه‌های مهم گرم‌تر شدن سرزمین است. میانگین گرمایش جهانی ۱.۱ درجه و در غرب آسیا ۲ درجه سانتیگراد برآورد شده است. در خاورمیانه گرمایش زیاد تر بوده و تبعات آن هم زیاد تر است. هنگامی دما بالا می‌رود، ظرفیت نگهداشت رطوبت هوا زیاد تر می‌بشود، در نتیجه تبخیر بالا می‌رود و حجم بیشتری رطوبت را خواهیم داشت که به جستوجو آن بارندگی‌های سیل آسا زیاد تر می‌بشود.

یک درجه افزایش دما می‌توان ۷درصد رطوبت را زیاد تر کند

زند با اشاره به این که به لحاظ هیدرولوژیکی یک درجه افزایش دما می‌تواند نزدیک به هفت درصد علتافزایش ظرفیت نگهداشت رطوبت هوا بشود، او گفت: به طور کلی الگوی‌های وقتی و مکانی بارندگی‌ها در جهان و ایران تحول کرده و پیش بینی بارش‌ها سخت‌تر شده است. توزیع فصلی بارش مناطق گوناگون سرزمین تحول کرده و در سال آبی جاری نیز این تغییرات با شدت بیشتری رخ داده؛ به طوری که پاییز و زمستان در غالب نواحی سرزمین با کم بارشی شدید روبه رو بودیم و در بهار در نواحی بسیاری از سرزمین با بارش‌های زیاد فراتر از معمول روبه رو شدیم. این که بگوییم مداخلات انسانی در این قسمت موثر بوده و ابرها در کشورهای دیگر بارور شده‌اند، منتفی است.

بارش تازه ارتباطی به بارورسازی ابرها ندارد

مدیرگروه خشکسالی و تحول اقلیم پژوهشکده حفاظت خاک وآبخیزداری این چنین گفت: امکان بارورسازی ابرها وجود دارد، ولی به شدت محدود و منطقه‌ای است و نمی‌تواند چند استان و کشورهای دیگر را دچار کند.

این کارشناس آبخیزداری در ادامه او گفت: این که بگوییم بارورسازی ابرها در امارات علتابراز این چنین سیلی شده، نادرست است. نقشه‌ها نیز همین را نشان خواهند داد که یک سیستم قوی در عربستان شکل گرفته، بر روی دریای عرب تحکیم شده و بارش‌های شدید و فراتر از معمول رخ داده است. ما باید انتظار رخدادهای فرد دیگر از جمله سرمازدگی، گرما زدگی، گرد و غبار، خشکسالی و حتی سیل‌های زیاد تر از قبل را داشته باشیم.

این که بگوییم بارورسازی ابرها در امارات علتابراز این چنین سیلی شده، نادرست است. نقشه‌ها نیز همین را نشان خواهند داد که یک سیستم قوی در عربستان شکل گرفته، بر روی دریای عرب تحکیم شده و بارش‌های شدید و فراتر از معمول رخ داده است. ما باید انتظار رخدادهای فرد دیگر از جمله سرمازدگی، گرما زدگی، گرد و غبار، خشکسالی و حتی سیل‌های زیاد تر از قبل را داشته باشیم. به حرف های وی در حالی که دچار سیل در جنوب شرق و جنوب سرزمین هستیم، در استان‌های قزوین، تهران، سمنان، خراسان رضوی، فارس و ۲۰ استان دیگر خشکسالی رخ داده و مقدار بارندگی نسبت به بلند زمان کاهشی بوده که وقوع این اتفاق‌های حدی می‌تواند از نتایج تحول اقلیم باشد.

عضو هیات علمی پژوهشکده آبخیزداری با اشاره به این که باید در مناطق گوناگون آمادگی حاصل کنیم، او گفت: نمی‌توانیم از وقوع اتفاق‌های حدی جوی از جمله این بارندگی‌ها شدید جلوگیری کنیم، بلکه باید روبه رو هوشمند با این اتفاق‌ها داشته باشیم تا خسارت کمتری داخل بشود.

اعتبارات آبخیزداری در سرزمین کافی نیست

وی در قسمت فرد دیگر از سخن بگویید‌هایش در جواب به این که حرف های می‌بشود تنها ۲۴ درصد از اراضی مستعد آبخیزداری در سرزمین تحت عملیات آبخیزداری قرار گرفته‌اند و چرا با وجود اهمیت آبخیزداری برای سرزمین عدد مقداری محقق شده، او گفت:اعتبارات آبخیزداری کافی نیست و نمی‌توان در یک بازه وقتی چندساله افزایش قابل توجهی در این مقدار داد. چون منابعی که به این قسمت تزریق می‌بشود پاسخگوی گستردگی عملیات نیست و از طرفی به منبع های دولتی وابسته هستیم.
از سازه‌های بومی غافل شده‌ایم

زند با گفتن این که از تعداد بسیاری از سازه‌های بومی همانند هوشاب و هوتک که توسط مردم محلی احداث می‌شد غافل شده‌ایم، او گفت:اگر می‌خواهیم تاب آوری افزایش یابد باید مردم را به احداث این سازه‌ها تشویق کنیم. سدسازی و بندسازی اگرچه در مدیریت سیلاب موثر است، اما عملیات محلی و بومی از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. اگر در این قسمت به مردم آموزش داده بشود، دولت داخل بشود و پشتیبانی کند می‌توانیم تا حد بسیاری این سیلاب‌ها را کنترل کنیم.

او همین طور گفت: ضمن این که عملیات آبخیزداری زیاد گسترده و متنوع است. تحکیم پوشش گیاهی، عملیات سازه‌ای، بیولوژیکی و بیومکانیکی می‌تواند زیاد تاثییر گذار باشد.

خیریه‌ها به قسمت آبخیزداری پشتیبانی کنند

این پژوهشگر حوزه آبخیزداری در جواب به این سوال که چطور می‌توان برای این قسمت منبع های مالی جدا گانه تامین کرد که وابستگی‌ها به دولت افت یابد؟ افزود: موسسات خیریه می‌تواند در این عرصه موثر باشند. سمن‌ها می‌توانند در این عرصه ورود کنند. یک فرد خیر احتمالا نداند عملیات آبخیزداری و احداث سازه‌های آبخیزداری چه مقدار می‌تواند در نجات جان افراد و تامین آب شرب مردم موثر و حیاتی باشد.