عربستان برای ساخت سریال معاویه ۱۰۰ میلیون دلار هزینه کرد!_کویر دانش

به نقل از روزنامه فرهیختگان، «معاویه» به‌خاطر پرداخت کودکانه و خام‌دستانه‌اش چندان لایق تحویل گرفته شدن و حتی «نقد» هم نیست چه برسد به این که مسئولان کشوری همچون عراق از طرف سعودی بخواهند پخش آن را برای جلوگیری از عمیق شدن شکاف بین شیعه و سنی متوقف کند! یقیناً حساب مخاطب عام جداست و آنها بدون دقت به این مسائل فقطً برای سرگرم شدن سریال می‌بینند و نقدی از این بابت به آنها داخل نیست.

پخش سریال «معاویه» از شبکه «ام‌بی‌سی» با موجی از انتقادها از طرف پیروان دو مذهب مهم دین مبین اسلام مواجه شد و حسابی در فضای رسمی و غیررسمی توییتری-اینستاگرامی جنجال به پا کرد. سریال «معاویه» که از آن به‌گفتن پرخرج‌ترین سریال جهان عرب یاد می‌کنند در «تونس» جلوی دوربین رفت و مبلغی نزدیک به ۷۵ تا ۱۰۰ میلیون دلار خرج روی دست عربستان سعودی به‌گفتن اندوخته‌گذار گذاشت. حتی شبکه «ام‌بی‌سی» عراق نیز با دقت به نظر کمیسیون رسانه و ارتباطات این سرزمین گفت پخش مجموعه تلویزیونی معاویه را از کنداکتور پخش خود حذف می‌کند تا این قضیه رابطه بین دو دولت سعودی و عراق را با خدشه روبه رو نکند. القصه این که، سریال معاویه امکان مناسبی برای غرق شدن در دنیای حواشی است و جز این مطلقاً هیچ قیمت دراماتیک و تاریخ‌نگارانه‌ای ندارد.

به عبارت دیگر، «معاویه» به‌خاطر پرداخت کودکانه و خام‌دستانه‌اش چندان لایق تحویل گرفته شدن و حتی «نقد» هم نیست چه برسد به این که مسئولان کشوری همچون عراق از طرف سعودی بخواهند پخش آن را برای جلوگیری از عمیق شدن شکاف بین شیعه و سنی متوقف کند! یقیناً حساب مخاطب عام جداست و آنها بدون دقت به این مسائل فقطً برای سرگرم شدن سریال می‌بینند و نقدی از این بابت به آنها داخل نیست.

از اینها قبل، تعداد بسیاری از سینما و تلویزیون به‌گفتن دو مدیوم مهم هنری-رسانه‌ای، نه برای آگاه شدن مخاطب، بلکه به‌منظور عمیق‌تر کردن شکاف بین مخاطب و حقیقت منفعت گیری می‌کنند و این ابزار کاملاً در راستای منافع قوت‌ها قرار دارد. در این نگاه سویه‌های چپ‌گرایانه موج می‌زند، اما اگر نیک بنگریم درمی‌یابیم که این سخن گزاف و بی‌مایه‌ای نیست.

«معاویه» در قالب و قامت، یک کار سفارشی و تابعی از رأی و نظر مقاطعه‌دهندگان خویش است و آنها مختارند هرطور که دلشان می‌خواهد این شخصیت مهم ولی بدنام تاریخ اسلام را به مخاطبان بی‌حافظه خود معارفه کنند! اما آنها باید بیش و پیش از هرچیز این مسئله را لحاظ کنند که بازخوانی تاریخ در قاب عکس نیاز به سواد سینمایی، تاریخی و دراماتیک بالایی دارد و نمی‌توان بدون این پیش‌نیازها به انجام کار مهیب و ترسناکی همچون تشکیل سریال معاویه دست زد و به صرف پول‌پاشی انتظار داشت مخاطب آن را در «طویل مدت» جدی بگیرد.

با وجود این، «طارق العریان» و «احمد مدحت» به‌گفتن کارگردانان مشترک تاثییر، با وجود سابقه نسبتاً قابل دقت در امر سریال‌سازی با قرار گرفتن در پشت دوربین «معاویه» نه‌تنها عیار ناچیز خودشان را اثبات کردند، بلکه نشان دادند حتی الفبای کار فیلمسازی را هم بلد نیستند.

فیلمساز برای قبولاندن قرائت دروغین و خنده‌دار خود از تاریخ اسلام باید بتواند تماشاگرش را پیش از اقناع کردن، «سرگرم» کند و مفاهیم اساسی و ضمنی‌اش را در لایه‌های درونی‌تر تاثییر به خورد او بدهد تا همه‌چیز در عین استاندارد بودن، منطقی هم به‌نظر برسد. این دقیقاً رویکردی است که سازندگان معاویه هیچ نسبتی با آن برقرار نکرده‌اند و در راه نشان دادن «معاویه» به‌گفتن یک پروتاگونیست عملگرا و علاقه‌مند به قضیه گسترش به‌غایت خام‌دستانه عمل کرده‌اند.

قرائت‌ام‌بی‌سی از اهل خانه «ابوسفیان» هم در نوع خودش بامزه است. برای مثال، ابوسفیان به خانه می‌آید، دور میز غذا، فرزندان و همسرش آماده خوردن غذا می باشند، ولی او به یکباره گفتن می‌کند تا هنگامی دخترش «رمله» پای سفره حاضر نشده بقیه حق ندارند دست به غذای خود بزنند! این با دقت به روایت‌هایی که از سنت اعراب جاهلی حاضر است یک افترا آشکار و مبرهن است، ولی اگر فیلمساز کار او را بلد می بود و این چنین ابزار درام را می‌شناخت، می‌توانست کار او را پیش ببرد و این افترا را در قالب یک بسته‌بندی شیک، منطقی نمود دهد.

پادشاهی سعودی تا همین چندسال پیش هیچ قیمت و اهمیتی برای نیمی از جامعه خود قائل نبوده است و ما به‌گفتن مخاطب، این حقیقت‌ها و پیوست تاریخی آن را می‌دانیم. حال این ماموریت فیلمساز است که در وهله اول کاشت‌هایی را در سطح بیرونی فیلمنامه برای قبولاندن این افترا که اشراف قریش به زنان احترام می‌گذارند، پدید بیاورد تا تماشاگر بتواند آن را راست بشمارد ولی حتی زحمت این را هم به خود نمی‌دهد.

یا برای مثالً شخصیت هند جگرخوار در تکه اول دشمن اسلام ترسیم می‌بشود، اما بدون نشان دادن هیچ اتفاقی، در تکه دوم تبدیل به «ام‌المؤمنین» می‌بشود! آن هم در شرایطی که سریال در همان تکه اول روی دور تند پیش می‌رود و تکلیف به دنیا آمدن معاویه، اسلام آوردن او، سرنوشت جنگ بدر و احد، فرار رمله از خانه ابوسفیان، دلبستگی معاویه به خواهرش و… را روشن می‌کند. ساختار و ساختمان بصری مجموعه «معاویه» شباهت بسیاری به کلیپ‌های اینستاگرامی دارد ولی حتی به اندازه آنها نیز نمی‌تواند دلنشین به‌نظر برسد. درنهایت این که تاثییر موردنظر، کاری زمان‌پریشانه است که هیچ نسبتی با حقیقت برقرار نمی‌کند و با دقت به عدم شناخت نسبت به مقوله درام در تاریخ گم خواهد شد.